Nie chcemy czekać latami. Cel i postulaty protestu w sprawie legalizacji pobytu

Protest dotyczy systemu i odpowiedzialności instytucji, a nie oceny poszczególnych pracowników urzędu. Państwo przyjmuje wniosek, pobiera opłatę, a następnie pozostawia człowieka bez decyzji przez dwa albo trzy lata.

Nie postulujemy zmian zasad nadawania polskiego obywatelstwa ani automatycznie pozytywnych decyzji.

Za każdą sprawą stoi człowiek, a nie teczka, którą można odłożyć na półkę. Ludzie nie mogą na dwa albo trzy lata zatrzymać życia: muszą pracować, wychowywać dzieci, leczyć się, prowadzić firmy, podróżować i planować przyszłość. Dlatego chcemy, aby sprawy dotyczące legalizacji pobytu w województwie pomorskim i w całej Polsce były rozpatrywane w rozsądnym i przewidywalnym czasie. Nie wystarczy jednak hasło „pracujcie szybciej”. Oczekujemy konkretnych działań, terminów i danych.

Naszym celem jest:

• zatrzymanie narastania kolejki i systematyczne zmniejszanie liczby nierozpatrzonych spraw;
• skrócenie rzeczywistego czasu oczekiwania na decyzję;
• wprowadzenie przejrzystych zasad, dzięki którym każdy będzie mógł sprawdzić, czy sytuacja naprawdę się poprawia;
• doprowadzenie do zmian organizacyjnych w Pomorskim Urzędzie Wojewódzkim oraz zmian ustawowych i cyfrowych na poziomie krajowym.

Postulaty w skrócie

Oczekujemy:

1. publicznego planu likwidacji zaległości i porównywalnych danych — z celami kwartalnymi, konkretnymi terminami, miesięczną statystyką oraz regularną oceną wyników i działaniami naprawczymi;
2. sprawnej organizacji i odpowiedzi na każde żądanie — oceny kadr, rzeczywistego przepływu spraw, MOS i efektów FAMI; koordynacji powiązanych spraw rodzinnych, dalszej pracy po skardze do WSA, terminowej obsługi zaświadczeń i pism oraz harmonogramu i spotkania roboczego;
3. odpowiedzialności administracji i równych zasad — uchylenia art. 100d oraz szybkich procedur opartych na obiektywnych cechach sprawy, a nie obywatelstwie;
4. jednego spójnego procesu cyfrowego — integracji MOS 2 ze ST POBYT, EZD, systemami wojewódzkimi oraz rejestrami państwowymi, bez ręcznego przepisywania tych samych danych.

Poniżej: 11 wymagań wobec Wojewody i PUW oraz 4 postulaty ogólnopolskie.

Nasze wymagania wobec Wojewody Pomorskiej i Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego

Poniższe 11 punktów to skrócone przedstawienie żądań petycji przygotowanej na 7 września 2026 r. Dotyczą zezwoleń na pobyt czasowy, pobyt stały i pobyt rezydenta długoterminowego UE. Chcemy wiedzieć, ile spraw pozostaje do załatwienia, jaki wynik urząd zamierza osiągnąć i do kiedy, co osiągnął oraz co poprawi, jeżeli nie wykona celu.

Żądania obejmują także związane z tymi sprawami doręczanie decyzji, wydawanie kart pobytu i zaświadczeń. Dane statystyczne, informacje kadrowe i oceny zmian organizacyjnych mają dotyczyć obsługi tych spraw, niezależnie od podziału zadań między komórkami PUW. Zbiorcza statystyka całego urzędu nie zastępuje żądanych danych.

Żądane dane mają pokazać, czy kolejka i czas oczekiwania rzeczywiście się skracają, czy załatwiane są najstarsze sprawy i czy działania naprawcze przynoszą zakładane wyniki.

1. Publiczny plan likwidacji zaległości

Oczekujemy planu ze stanem początkowym, datami realizacji celów kwartalnych, odpowiedzialnymi komórkami i działaniami na wypadek niewykonania celu. W okresie redukcji zaległości liczba zakończonych postępowań w okresach trzymiesięcznych powinna przewyższać liczbę nowych wniosków. Po usunięciu zaległości urząd powinien terminowo obsługiwać bieżący wpływ.

Plan powinien wskazywać oddzielne terminy istotnego ograniczenia, a następnie usunięcia zaległości starszych niż trzy, dwa i jeden rok oraz datę osiągnięcia standardów organizacyjnych:

• 60 dni dla pobytu czasowego;
• 6 miesięcy dla pobytu stałego i rezydenta długoterminowego UE;
• 30 dni w sprawach, dla których ustawa przewiduje krótszy termin, w szczególności z art. 137d i art. 166b ustawy o cudzoziemcach.

Niezależnie od początku biegu terminu ustawowego należy mierzyć i skracać pełny czas od wpływu wniosku do wydania i doręczenia decyzji. Standardy organizacyjne nie zastępują obowiązujących terminów prawnych. Dla Niebieskiej Karty UE należy osobno monitorować maksymalny okres 90 dni od kompletnego wniosku do decyzji i pisemnego powiadomienia, wynikający z art. 11 ust. 1 dyrektywy (UE) 2021/1883. Wskaźniki krajowe i unijne wymagają odrębnego obliczania, z właściwymi zasadami rozpoczęcia i wstrzymania biegu terminu.

Początek pomiaru tych standardów organizacyjnych określono w części „3. Rzeczywisty czas i etapy zaległości” poniżej. Pełny czas od wpływu wniosku mierzy się odrębnie.

2. Porównywalne dane od 2020 roku

Oczekujemy danych za każdy miesiąc od stycznia 2020 r. do sierpnia 2026 r., osobno dla trzech rodzajów zezwoleń, z uwzględnieniem wszystkich podstaw prawnych w każdej kategorii:

• nowych wniosków i zakończonych postępowań, z rozróżnieniem decyzji pozytywnych, odmownych, umorzeń, pozostawienia bez rozpoznania i innych zakończeń;
• niezakończonych spraw na koniec miesiąca, w tym starszych niż rok, dwa i trzy lata.

Wiek niezakończonej sprawy należy liczyć od dnia wpływu wniosku do PUW do dnia, na który przedstawiany jest stan spraw.

Dla tego samego okresu oczekujemy w ujęciu kwartalnym:

• liczby osób i etatów w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy pracowników prowadzących postępowania lub przygotowujących projekty rozstrzygnięć;
• liczby wszystkich i aktywnych niezakończonych spraw, wydanych decyzji oraz wszystkich zakończonych postępowań w przeliczeniu na taki etat.

Z aktywnych spraw wyłącza się sprawy formalnie zawieszone postanowieniem oraz te, w których nadal biegnie termin na usunięcie braków formalnych. Jeśli wspólnej obsady nie można wiarygodnie podzielić między kategorie, urząd powinien podać wynik łączny i metodę obliczenia, bez rankingów i danych osobowych pracowników. Jeżeli brakuje danych historycznych w wymaganym ujęciu miesięcznym lub kwartalnym, powinien udostępnić najbardziej szczegółowe dostępne dane, wyjaśnić braki i wskazać miesiąc lub kwartał rozpoczęcia pełnej sprawozdawczości.

3. Rzeczywisty czas i etapy zaległości

Co miesiąc urząd powinien publikować dla spraw zakończonych decyzją medianę pełnego czasu od wpływu wniosku do wydania decyzji oraz czas, w którym zakończyło się 90% takich spraw. Spraw pozostawionych bez rozpoznania z powodu nieusuniętych braków nie należy łączyć z tym pomiarem.

Statystyka powinna oddzielać postępowanie o zezwolenie od doręczania decyzji i wydawania karty. Oczekujemy pokazania:

• niezakończonych spraw ogółem, z wyodrębnieniem formalnie zawieszonych, oczekujących na uzupełnienie braków w nadal biegnącym terminie oraz pozostałych;
• wydanych, lecz niedoręczonych decyzji, z podziałem na pozytywne i pozostałe;
• pozytywnych decyzji ostatecznych, przy których urząd czeka jeszcze na opłatę lub czynność wnioskodawcy;
• pozytywnych decyzji ostatecznych, dla których spełniono warunki wydania karty, ale nie zlecono jej produkcji;
• kart zamówionych, lecz niegotowych oraz — informacyjnie — gotowych, ale nieodebranych.

Urząd powinien określić, kiedy uznaje sprawę za zakończoną w statystyce, i nie sumować kolejnych etapów jako jednej zaległości. Należy także pokazywać liczbę niezakończonych spraw, w których nastąpiły wszystkie zdarzenia wymagane do rozpoczęcia terminu według art. 112a, 210 lub 222d ustawy o cudzoziemcach, oraz czas od ostatniego z tych zdarzeń. Dla decyzji z danego miesiąca — odsetek mieszczący się od tego momentu w standardzie z punktu 1. Pomiar organizacyjny i ocenę dochowania terminu prawnego należy przedstawiać oddzielnie. Jeżeli wymagane zdarzenia jeszcze nie nastąpiły, urząd powinien wskazać faktyczną przyczynę.

Dla postępowań wszczętych przed 27 kwietnia 2026 r. należy uwzględniać przepisy dotychczasowe zgodnie z art. 12 ustawy z 21 listopada 2025 r., w tym art. 223 w związku z art. 210 w sprawach rezydenta długoterminowego UE.

4. Regularne pokazywanie wyników i działań naprawczych

PUW powinien ogłosić stałe dni publikowania raportów:

• co miesiąc: wpływ, zakończenia, bilans, wielkość i wiek zaległości, rzeczywisty czas rozpatrywania oraz główne etapy;
• co kwartał: wykonanie planu, stan zatrudnienia, wskaźniki na etat i zmiany kadrowe, dane o powiązanych sprawach rodzinnych, postęp i wyniki FAMI oraz usprawnienia przepływu spraw i lokalnej cyfryzacji;
• przy niewykonaniu celu: przyczynę, działanie naprawcze, odpowiedzialny podmiot i nowy termin.

Wyniki powinny być zestawiane ze stanem wyjściowym, celami i terminami. Każdą zmianę definicji lub metody obliczania wskaźników należy wyjaśnić, aby nie tworzyła pozornej poprawy.

Dane, raporty i plany objęte żądaniem publikacji powinny być dostępne bez odrębnych wniosków, w jednym stałym miejscu na stronie PUW lub w BIP, z archiwum wcześniejszych publikacji.

5. Kadry i zmiany organizacyjne od 2020 roku

Oczekujemy rocznego zestawienia zmian od 2020 r.: naborów, wakatów, rotacji, delegowania pracowników, szkoleń, podziału zadań i działań wobec najstarszych spraw. Przy każdej istotnej zmianie urząd powinien podać datę, oczekiwany efekt, sposób jego sprawdzenia i osiągnięty wynik.

Jeśli obsada jest niewystarczająca, plan powinien wskazywać działania Wojewody oraz wystąpienia do właściwych organów centralnych o dodatkowe środki lub etaty.

6. Przepływ sprawy i lokalna ocena MOS

Urząd powinien opisać rzeczywisty przebieg sprawy od wpływu wniosku do doręczenia decyzji i zlecenia produkcji karty: faktycznie używane systemy, automatyczną wymianę danych, ręczne przepisywanie i sprawdzanie oraz miejsca opóźnień. Nie zakładamy, że PUW korzysta ze wszystkich systemów używanych w innych województwach.

Oczekujemy listy istotnych problemów, uporządkowanej według znaczenia, ze wskazaniem źródła problemu, odpowiedzialnego podmiotu, rozwiązania, terminu i miernika rezultatu. Ocena MOS powinna pokazać, co stało się prostsze, szybsze lub mniej pracochłonne, a co nadal utrudnia pracę.

Jeśli nie zaplanowano pomiaru lub brakuje danych sprzed wdrożenia, urząd powinien wyjaśnić przyczynę i wykorzystać dostępne daty w sprawach, odpowiednio dobraną próbę akt oraz udokumentowane zgłoszenia problemów technicznych. Analiza powinna opisywać metodę i ograniczenia. Problemy centralnego systemu należy przekazać Szefowi UdSC lub właściwemu ministrowi, podając datę wystąpienia.

7. Jakie konkretne efekty przynosi projekt FAMI

Dla projektu FAMI dotyczącego obsługi cudzoziemców w Pomorskiem, o wartości 12 885 333,33 zł, realizowanego od 29 kwietnia 2024 r. do 31 grudnia 2029 r., oczekujemy:

• zatwierdzonych wskaźników produktu i rezultatu: wartości bazowych, docelowych i osiągniętych do dnia odpowiedzi;
• liczby faktycznie obsadzonych stanowisk finansowanych lub wyposażonych w projekcie, z podziałem na zadania związane z postępowaniami, informacyjne i techniczne;
• informacji o wyeliminowanych czynnościach ręcznych lub podwójnym wprowadzaniu danych i sposobie sprawdzenia efektu;
• mierników pokazujących wpływ projektu na czas rozpatrywania, zaległość i liczbę zakończonych postępowań.

Urząd powinien wyjaśnić, jak rozpoznane ograniczenia procesu uzasadniały wybór działań i jaka była ich skuteczność. Nie kwestionujemy dopuszczalności poszczególnych wydatków. Jeśli wpływu na pracę urzędu nie mierzono, oczekujemy wyjaśnienia, dlaczego, jak oceniano realizację celu oraz od jakiej daty, nie później niż przed końcem projektu, rozpocznie się taki pomiar.

8. Koordynacja powiązanych spraw rodzinnych

Oczekujemy koordynacji spraw rodziców lub opiekunów i dzieci, małżonków oraz partnerów pozostających w trwałym związku nieformalnym, jeżeli rozstrzygnięcie jednej sprawy ma znaczenie dla możliwości zakończenia drugiej. Różne podstawy prawne ubiegania się o zezwolenie nie wykluczają takiej koordynacji.

Sprawy powinny być oznaczane jako powiązane i, w miarę możliwości, kierowane do tej samej grupy pracowników albo objęte bieżącą wymianą informacji. Po rozstrzygnięciu jednej sprawy urząd powinien niezwłocznie sprawdzić, czy pozwala to zakończyć drugą.

W przypadkach objętych art. 168 ust. 5 ustawy o cudzoziemcach obowiązuje rozstrzygnięcie sprawy członka rodziny niezwłocznie po sprawie głównej. W pozostałych sprawach powiązanych celem organizacyjnym jest zakończenie kompletnej sprawy niewymagającej dalszego postępowania wyjaśniającego w ciągu 30 dni od decyzji usuwającej przeszkodę w jej rozstrzygnięciu. Cel ten nie ogranicza obowiązku działania niezwłocznie ani dochowania obowiązujących terminów prawnych.

Szczególnej koordynacji wymagają sprawy małoletnich dzieci. Gotowej sprawy nie należy opóźniać wyłącznie dla jednoczesnego zakończenia spraw powiązanych.

Co kwartał urząd powinien publikować, bez danych osobowych, liczbę spraw nierozstrzygniętych mimo upływu 30 dni od decyzji w innej, powiązanej sprawie, jeżeli decyzja ta usunęła przeszkodę w ich rozstrzygnięciu. W tej liczbie należy odrębnie wskazać sprawy małoletnich dzieci.

9. Dalsze prowadzenie sprawy po wniesieniu skargi do WSA

Oczekujemy zmiany informacji i praktyki PUW polegającej na oczekiwaniu na zwrot akt z prawomocnym orzeczeniem. Art. 54 § 2–3 p.p.s.a. przewiduje przekazanie dokumentacji sądowi i możliwość autokontroli, ale nie ustanawia ogólnego zakazu dalszego prowadzenia postępowania.

Przed przekazaniem akt urząd powinien przygotować pełną kopię roboczą i kontynuować możliwe czynności. Gdy czynność wymaga oryginału, powinien wskazać podstawę prawną i możliwość uzyskania potrzebnej kopii z sądu. W sprawie III SAB/Gd 51/26 Wojewoda wydał pozytywną decyzję już po wniesieniu skargi, przed wyrokiem WSA. Komunikat PUW powinien opisywać rzeczywisty sposób kontynuowania czynności zamiast automatycznego oczekiwania.

10. Terminowa obsługa zaświadczeń i pism

Oczekujemy monitorowania wszystkich pism, dla których przepisy określają termin lub sposób załatwienia, w szczególności:

• ponagleń: niezwłocznej rejestracji i — jeżeli podlegają rozpoznaniu — przekazania organowi wyższego stopnia wraz z wymaganymi dokumentami i stanowiskiem PUW w ciągu 7 dni, zgodnie z art. 37 § 4 KPA; jeżeli PUW uznaje ten tryb za wyłączony przepisem szczególnym, powinien jasno wyjaśnić sposób potraktowania pisma i podstawę prawną;
• zaświadczeń z art. 217 KPA: wydawania bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu 7 dni, albo formalnego postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia lub zaświadczenia żądanej treści, zgodnie z art. 219 KPA.

Co kwartał urząd powinien publikować liczbę pism przekazanych lub załatwionych w terminie i po terminie oraz liczbę pism nadal oczekujących na przekazanie lub załatwienie mimo upływu właściwego terminu, według stanu na koniec kwartału. Dane nie powinny pozwalać na identyfikację stron. Podstawa prawna: Kodeks postępowania administracyjnego.

11. Odpowiedź, harmonogram i spotkanie robocze

Oczekujemy jednoznacznej odpowiedzi na każde żądanie. Odmowa powinna wskazywać konkretną przyczynę prawną, organizacyjną, techniczną lub finansową oraz rozwiązanie alternatywne prowadzące do tego samego celu. Obowiązek uzasadnienia odpowiedzi wynika z art. 13 ust. 1 ustawy o petycjach.

Wraz z odpowiedzią urząd powinien przedstawić tabelę żądań przyjętych, częściowo przyjętych i odrzuconych, terminów realizacji oraz odpowiedzialnych komórek.

W ciągu 30 dni od odpowiedzi powinno odbyć się spotkanie PUW z podmiotem wnoszącym petycję i przedstawicielami Tu Żyjemy. Podstawą powinny być petycja, odpowiedź PUW, tabela rozpatrzenia żądań, projekt planu działań wraz z harmonogramem oraz dane zebrane do dnia spotkania. Jeżeli części danych brakuje, urząd powinien wskazać zakres braków, ich przyczyny oraz sposób i przewidywany termin uzupełnienia. Brak pełnego zestawu danych nie powinien opóźniać spotkania.

Głównym przedmiotem spotkania powinno być omówienie działań proponowanych przez PUW w celu likwidacji zaległości i skrócenia rzeczywistego czasu oczekiwania oraz uzgodnienie konkretnych działań, mierzalnych celów, terminów, odpowiedzialnych komórek i publicznego monitorowania wyników, w tym zakresu i terminu pierwszego raportu. Spotkanie nie służy omawianiu indywidualnych spraw pobytowych.

Treść wymagań wobec Wojewody opracowano na podstawie petycji przygotowanej na 7 września 2026 r., według wersji z 7 września 2026 r. Odnośniki prowadzą do źródeł wskazanych w petycji.

Postulaty systemowe kierowane do rządu, Sejmu, MSWiA, Ministerstwa Cyfryzacji i UdSC

Wojewoda nie może samodzielnie zmienić ustawy. Dlatego poniższe postulaty nie są formalnymi żądaniami wobec PUW. Mówimy o nich podczas protestu, ponieważ lokalna kolejka jest skutkiem zarówno organizacji urzędu, jak i przepisów oraz centralnych systemów. Oczekujemy od Wojewody publicznego stanowiska oraz przekazania tych postulatów właściwym ministrom i komisjom parlamentarnym.

12. Uchylenie art. 100d i przywrócenie odpowiedzialności administracji za terminowe wydawanie decyzji

Art. 100d ustawy pomocowej zawiesza bieg terminów w prowadzonych przez wojewodów sprawach o pobyt czasowy, stały i rezydenta długoterminowego UE, wyłącza stosowanie przepisów o bezczynności oraz ogranicza skuteczne środki prawne wobec opóźnień. W 2026 r. jego obowiązywanie przedłużono do 4 marca 2027 r..

Nie twierdzimy, że art. 100d formalnie „nie działa”. Działa dokładnie tak, jak został napisany: zatrzymuje terminy i chroni organ przed konsekwencjami opóźnienia. Nie rozwiązał jednak problemu kolejki i nie przyspieszył postępowań. Około 460 tys. spraw oczekujących na rozpatrzenie w połowie 2024 r. pokazuje, że wyłączenie terminów nie zastępuje sprawnej administracji. Przepis przenosi ciężar niewydolności państwa z urzędu na człowieka, który nie ma decyzji i ma ograniczone możliwości obrony.

Nasza statystyka orzeczeń WSA/NSA pokazuje już wyraźny trend: problem nie został rozwiązany, lecz częściowo przeniesiony z administracji do sądów. Gdy urząd nie wydaje decyzji, ludzie składają skargi na bezczynność lub przewlekłość, sądy angażują czas i środki w setki podobnych postępowań, a po przekazaniu akt do WSA PUW — zgodnie z własnym komunikatem — wstrzymuje dalszą pracę do czasu ich zwrotu. W rezultacie przeciążenie jednej części systemu tworzy kolejne obciążenie w części sądowej, nie przybliżając człowieka do decyzji pobytowej.

Także Rzecznik Praw Obywatelskich wskazał, że pozbawienie cudzoziemców narzędzi prawnych utrwala brak odpowiedzialności za nieterminowe działanie, a problem należy rozwiązywać przez kompleksowe usprawnienie administracji i zwiększenie jej zasobów.

Żądamy od rządu i Sejmu uchylenia art. 100d oraz przywrócenia rzeczywistych terminów, obowiązku informowania strony o opóźnieniu i skutecznej ochrony przed bezczynnością i przewlekłością. Jeżeli państwo potrzebuje okresu przejściowego, powinien mu towarzyszyć publiczny plan redukcji zaległości z kwartalnymi celami, a nie kolejne automatyczne przedłużenie wyjątku.

13. UD408: szybka procedura pobytowa według ryzyka i kompletności sprawy

Rządowy projekt UD408 przewiduje milczące załatwienie większości spraw o pobyt czasowy w ciągu 60 dni dla obywateli wybranych, rozwiniętych państw trzecich korzystających z ruchu bezwizowego. Listę państw ma określić Rada Ministrów, biorąc pod uwagę ryzyko migracyjne i współpracę w dziedzinie bezpieczeństwa.

Popieramy szybkie, uproszczone i bezpieczne procedury. Sprzeciwiamy się jednak stworzeniu osobnej sześćdziesięciodniowej kolejki dostępnej przede wszystkim na podstawie obywatelstwa, podczas gdy osoba o takim samym profilu ryzyka, kompletnej dokumentacji i pozytywnej historii pobytowej może czekać dwa albo trzy lata tylko dlatego, że posiada inny paszport.

Taki mechanizm tworzy ryzyko nierównego traktowania przez władzę publiczną według obywatelstwa. Art. 32 Konstytucji RP gwarantuje wszystkim prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Nie każde zróżnicowanie sytuacji cudzoziemców ze względu na obywatelstwo jest automatycznie bezprawne, ale musi mieć obiektywne, racjonalne i proporcjonalne uzasadnienie. W naszej ocenie interes inwestycyjny związany z państwem pochodzenia nie powinien sam decydować o tym, kto otrzyma decyzję w 60 dni, a kto pozostanie w wieloletniej kolejce.

Żądamy, aby przyspieszony mechanizm był dostępny bez względu na obywatelstwo, na podstawie obiektywnych cech sprawy. Powinien obejmować co najmniej kolejne wnioski o pobyt czasowy.

Do szybkiej ścieżki powinny również kwalifikować się powiązane sprawy małoletnich dzieci i członków rodzin. W sprawach o pobyt stały i pobyt rezydenta długoterminowego UE należy wprowadzić realny, egzekwowalny termin oraz priorytet po spełnieniu warunków i zakończeniu kontroli bezpieczeństwa; możliwość zastosowania milczącego załatwienia w tych sprawach powinna zostać oceniona pod kątem zgodności z prawem polskim i unijnym.

Jeżeli rząd mimo wszystko zachowa listę państw, powinien publicznie wykazać proporcjonalność takiego rozwiązania, opublikować ocenę jego wpływu na pozostałe kolejki oraz zapewnić dodatkowe zasoby. Przyspieszenie jednej grupy nie może oznaczać jeszcze dłuższego oczekiwania wszystkich pozostałych.

14. Realizacja postulatów ustawowych z naszej petycji do Sejmu

Oczekujemy dalszych prac nad rozwiązaniami opisanymi w złożonej petycji:

• uproszczonego trybu dla kolejnych zezwoleń na pobyt czasowy w sprawach o powtarzalnym stanie faktycznym;
• ograniczenia żądania dokumentów, które organ może samodzielnie zweryfikować w ZUS, KAS, CEIDG, KRS lub innych rejestrach publicznych;
• uproszczeń dla osób kontynuujących rzeczywistą, stabilną i możliwą do zweryfikowania jednoosobową działalność gospodarczą;
• ustawowego powiązania spraw małoletnich dzieci ze sprawami rodziców lub opiekunów;
• zapewnienia, aby osoba legalnie oczekująca na decyzję mogła skutecznie wykazać swój status wobec instytucji publicznych i — w granicach przepisów sektorowych — regulowanych podmiotów prywatnych.

15. Integracja MOS 2 z innymi systemami państwowymi

MOS 2 nie powinien być jedynie nową warstwą interfejsu ani elektroniczną teczką na dokumenty. Jego zadaniem jest zapewnienie automatycznej wymiany danych między ST POBYT, EZD, systemami wojewódzkimi oraz niezbędnymi rejestrami publicznymi, w szczególności ZUS, KAS, CEIDG i KRS.

Nie chodzi o ograniczanie przewidzianych ustawą sposobów złożenia wniosku. Niezależnie od tego, którym dopuszczalnym sposobem został on złożony, informacja powinna trafiać do wspólnego procesu cyfrowego i być wykorzystywana na wszystkich kolejnych etapach. Dane nie powinny być ręcznie przenoszone między systemami, a dokumenty już dostępne państwu nie powinny być ponownie wymagane od wnioskodawcy.

Pracownik powinien widzieć w jednym środowisku pracy wniosek, dokumenty, dane z rejestrów, historię czynności i zadania w sprawie. Uprawnione instytucje powinny mieć możliwość sprawdzenia aktualności cyfrowego potwierdzenia legalności pobytu wnioskodawcy.

Automatyczną wymianę danych, zasadę jednorazowego podania informacji, sprawdzanie rejestrów publicznych oraz cyfrowe potwierdzenie statusu proponowaliśmy już w piśmie do Ministerstwa Cyfryzacji i Szefa UdSC. Rezultat każdego projektu informatycznego powinien być mierzony tym, na ile zmniejsza ręczną pracę i powtórne żądania dokumentów, przyspiesza rejestrację i skraca czas oczekiwania na decyzję.

Dlaczego protestujemy właśnie teraz

Według danych Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego za 2025 r. w kategorii zezwoleń na pobyt czasowy, w tym pobytu czasowego i pracy, przyjęto 41 206 wniosków, a zrealizowano 31 121 spraw. Różnica wynosi 10 085. Sama ta różnica nie pozwala jeszcze obliczyć całej kolejki, ponieważ część zakończonych spraw mogła pochodzić z wcześniejszych lat. Pokazuje jednak, dlaczego potrzebujemy pełnych danych o liczbie spraw pozostających w toku i ich wieku, a nie tylko dwóch zbiorczych liczb.

W odpowiedzi z 27 lipca 2026 r. na interpelację nr 18089 MSWiA podało 598 dni jako średni czas postępowania o zezwolenie na pobyt czasowy u Wojewody Pomorskiego w 2026 r., według stanu na 6 lipca 2026 r. To problematyczny bieżący wskaźnik; cele i zasady oceny skuteczności działań określają punkty 1 i 3.

Według obserwacji społecznego projektu Pobytrack pod koniec lipca 2026 r. pełna droga od złożenia wniosku do odbioru karty w obserwowanych sprawach w Gdańsku trwała 26–28 miesięcy. Są to obserwacje zgłoszonych spraw. Okres obejmuje całą drogę do odbioru karty.

Problem ma skalę ogólnopolską. W oficjalnym sprawozdaniu sejmowej komisji śledczej, druk nr 951 wskazano, że w 2023 r. złożono około 617,3 tys. wniosków o pobyt czasowy, stały i rezydenta długoterminowego UE, natomiast wydano około 411,9 tys. decyzji. Według stanu na koniec czerwca 2024 r. na rozpatrzenie przez wojewodów czekało około 460 tys. spraw. Dokument stwierdza wprost, że liczba wniosków rosła szybciej niż liczba decyzji, przez co coraz więcej spraw przechodziło na kolejny rok.

Nasza własna analiza orzeczeń WSA w Gdańsku dotyczących bezczynności i przewlekłości w sprawach pobytowych obejmuje, według stanu bazy na 24 sierpnia 2026 r., 388 sklasyfikowanych orzeczeń z lat 2025–2026. W 263 sprawach końcowy wynik klasyfikacji był korzystny dla skarżącego; w co najmniej 61 opisach źródłowych sąd stwierdził rażące naruszenie prawa, a w co najmniej 24 sprawach przyznał skarżącemu sumę pieniężną. Nasze wyszukiwanie orzeczeń nie zostało jeszcze zakończone, dlatego liczby te są dolną granicą, a nie pełną statystyką wszystkich spraw. Nie wykorzystujemy ich do oceniania pojedynczych pracowników. Pokazują one powtarzalność problemu organizacyjnego i jego realne skutki.

Wiemy też, że poprawa jest możliwa. Dolnośląski Urząd Wojewódzki poinformował, że po reorganizacji w 2025 r. koszty wyroków i odszkodowań spadły o 84,7%, liczba skarg do WSA o 16,1%, a zaległości z 2022 r. i lat wcześniejszych ograniczono do 507 spraw. Nie twierdzimy, że rozwiązania z Wrocławia można mechanicznie skopiować w Gdańsku. Oczekujemy jednak, że Wojewoda Pomorska wyjaśni, jakie rozwiązania zastosowano w innych urzędach, które z nich przeanalizowano w Pomorskiem i dlaczego nadal nie przedstawiono publicznego planu o porównywalnie mierzalnych celach.

Szczegółowe zestawienie oficjalnych terminów, liczby wniosków i wyników zmian organizacyjnych opisaliśmy w analizie „Pomorskie na tle Małopolski i Dolnego Śląska: krótsze terminy i efekty reorganizacji".

RPO zwrócił ponadto uwagę na ogromne różnice w obciążeniu pracowników między województwami. W Małopolskim Urzędzie Wojewódzkim w Krakowie na pracownika wydającego decyzje przypadały 73 sprawy w 2023 r. i 85 w pierwszej połowie 2024 r. Dane te nie dowodzą jeszcze, że jedna liczba wyjaśnia wszystkie różnice w czasie oczekiwania. Pokazują jednak, że można i trzeba porównać zasoby, organizację oraz wyniki Krakowa, Wrocławia i Gdańska zamiast traktować wieloletnie oczekiwanie jako sytuację nieuniknioną.

Nasze żądanie jest proste: państwo ma prawo dokładnie sprawdzać wnioski, ale nie ma prawa pozostawiać ludzi bez decyzji przez lata i ukrywać niewydolności systemu przez zawieszanie terminów.

Dane i stan prac legislacyjnych zweryfikowano 25 sierpnia 2026 r. Statystyka orzeczeń pochodzi z własnej, nadal uzupełnianej bazy orzeczeń WSA/NSA i została oznaczona jako niepełna. Pozostałe liczby prowadzą do źródeł urzędowych lub do publicznej strony pakietu petycji.