Nie chcemy czekać latami. Cel i postulaty protestu w sprawie legalizacji pobytu

Nie występujemy przeciwko pracownikom urzędu. Występujemy przeciwko systemowi, w którym państwo przyjmuje wniosek, pobiera opłatę, a następnie pozostawia człowieka bez decyzji przez dwa albo trzy lata.

Za każdą sprawą stoi człowiek, a nie teczka, którą można odłożyć na półkę. Ludzie nie mogą na dwa albo trzy lata zatrzymać życia: muszą pracować, wychowywać dzieci, leczyć się, prowadzić firmy, podróżować i planować przyszłość. Dlatego chcemy, aby sprawy dotyczące legalizacji pobytu w województwie pomorskim i w całej Polsce były rozpatrywane w rozsądnym i przewidywalnym czasie. Nie wystarczy jednak hasło „pracujcie szybciej”. Oczekujemy konkretnych działań, terminów i danych.

Naszym celem jest:

• zatrzymanie narastania kolejki i systematyczne zmniejszanie liczby nierozpatrzonych spraw;
• skrócenie rzeczywistego czasu oczekiwania na decyzję;
• wprowadzenie przejrzystych zasad, dzięki którym każdy będzie mógł sprawdzić, czy sytuacja naprawdę się poprawia;
• doprowadzenie do zmian organizacyjnych w Pomorskim Urzędzie Wojewódzkim oraz zmian ustawowych i cyfrowych na poziomie krajowym.

Nasze wymagania wobec Wojewody Pomorskiej i Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego

1. Publiczny plan likwidacji kolejki

Oczekujemy przedstawienia planu z konkretnymi terminami, odpowiedzialnymi osobami i mierzalnymi rezultatami. Nie wystarczy informacja, że urząd „pracuje nad problemem”. Chcemy wiedzieć, co zostanie zrobione, do jakiej daty oraz po jakich wskaźnikach społeczeństwo będzie mogło ocenić wynik.

Plan powinien określać co najmniej:

• liczbę najstarszych spraw, które urząd zamierza zakończyć w każdym miesiącu;
• docelowe ograniczenie liczby spraw starszych niż rok, dwa i trzy lata;
• zakładany miesięczny bilans nowych i zakończonych spraw;
• osoby lub komórki odpowiedzialne za realizację poszczególnych działań.

2. Pełna i porównywalna statystyka za okres przed wojną i po jej rozpoczęciu

Oczekujemy opublikowania danych osobno za każdy pełny rok od 2019 do 2025 r. oraz osobno za 2026 r. według stanu na koniec ostatniego zamkniętego miesiąca. Dane powinny obejmować przynajmniej zezwolenia na pobyt czasowy, pobyt stały i pobyt rezydenta długoterminowego UE oraz pokazywać:

• liczbę złożonych wniosków;
• liczbę zakończonych postępowań, z rozróżnieniem decyzji, umorzeń i innych sposobów zakończenia;
• liczbę spraw niezakończonych na koniec każdego okresu;
• liczbę spraw starszych niż rok, dwa i trzy lata;
• liczbę pracowników rzeczywiście prowadzących postępowania oraz liczbę spraw przypadających na jednego pracownika.

Chcemy zobaczyć oddzielnie sytuację sprzed 24 lutego 2022 r. i po tej dacie. Tylko takie zestawienie pozwoli sprawdzić, jaka część problemu wynika ze wzrostu liczby wniosków, a jaka z organizacji pracy, braków kadrowych i narastania dawnych zaległości.

3. Rozliczenie działań podjętych po 24 lutego 2022 r.

Oczekujemy raportu wskazującego:

• ilu dodatkowych pracowników zatrudniono;
• ile etatów i naborów uruchomiono, ile wakatów obsadzono, a ile pozostało nieobsadzonych;
• ilu pracowników czasowo skierowano z innych wydziałów;
• jakie procedury zmieniono;
• ile kosztowała każda istotna zmiana;
• jaki mierzalny efekt przyniosła: ile dodatkowych spraw zakończono, o ile zmniejszyła się kolejka i o ile skrócił się czas oczekiwania.

Raport powinien również zawierać porównanie z rozwiązaniami stosowanymi w Krakowie i Wrocławiu: obsadę, liczbę spraw na pracownika, sposób rozdzielania spraw, działania wobec najstarszych zaległości oraz wyniki przed i po zmianach. Oczekujemy wskazania, które dobre praktyki PUW wdroży, których nie wdroży i z jakiego powodu.

Nie oczekujemy katalogu spotkań i ogólnych deklaracji. Oczekujemy porównania: działanie, koszt, termin i wynik.

4. Comiesięczne publikowanie rzeczywistych czasów oczekiwania

Urząd powinien co miesiąc publikować nie tylko liczbę przyjętych i zakończonych spraw, lecz także:

• medianę oraz 75. i 90. percentyl czasu od złożenia wniosku do decyzji;
• osobne dane dla najważniejszych rodzajów zezwoleń;
• liczbę spraw, w których przez 30, 60 i 90 dni nie wykonano żadnej czynności;
• liczbę spraw na poszczególnych etapach postępowania;
• etapy, na których powstają największe opóźnienia.

Średnia sama w sobie może ukrywać zarówno bardzo szybkie, jak i skrajnie stare sprawy. Dlatego potrzebujemy danych pokazujących rzeczywisty rozkład czasu oczekiwania.

5. Kadrowy plan wzmocnienia Wydziału Spraw Cudzoziemców

Oczekujemy planu obejmującego obsadzenie istniejących wakatów, ograniczenie rotacji, czasowe skierowanie dodatkowych pracowników do najstarszych spraw oraz szkolenie nowych inspektorów. Jeżeli środki pozostające w dyspozycji Wojewody są niewystarczające, Wojewoda powinna oficjalnie wystąpić do MSWiA i innych właściwych organów o dodatkowe etaty i finansowanie oraz opublikować treść wystąpienia i otrzymaną odpowiedź.

6. Publiczne rozliczenie projektu FAMI o wartości prawie 12,9 mln zł

Oczekujemy raportu z realizacji projektu „Wzmocnienie zdolności Wojewody Pomorskiego w obszarze obsługi cudzoziemców w województwie pomorskim”, którego wartość wynosi 12 885 333,33 zł.

Raport powinien pokazywać, jak wydatki wpłynęły na liczbę zakończonych spraw, wielkość kolejki i czas oczekiwania. Osobno należy opublikować wyniki przewidzianej w projekcie trzynastoosobowej infolinii: liczbę obsadzonych etatów, liczbę połączeń przychodzących, odebranych i nieodebranych, średni czas oczekiwania oraz liczbę udzielonych konsultacji e-mailowych i osobistych. Chcemy również wiedzieć, które stanowiska pracy, integracje systemów i pozostałe działania projektu już uruchomiono, a które są opóźnione lub niezrealizowane.

7. Rozpoczęcie pracy nad sprawą od chwili jej wpływu do systemu

Po wpłynięciu wniosku przez MOS i udostępnieniu go PUW sprawa nie powinna bezczynnie czekać na termin pobrania odcisków palców. Oczekujemy, że urząd od razu wykona wszystkie czynności dopuszczalne na tym etapie: zarejestruje sprawę, sprawdzi kompletność formularza i dokumentów, zweryfikuje dostępne rejestry, ustali powiązania z innymi postępowaniami oraz przygotuje niezbędne wezwania. Termin biometrii powinien być wyznaczany równolegle i możliwie wcześnie, a po jej wykonaniu sprawa powinna bez kolejnej przerwy przejść do pełnego rozpatrywania merytorycznego.

Nie żądamy od PUW pomijania obowiązków wynikających z ustawy. Zmiana prawnej roli biometrii jest postulatem skierowanym do Sejmu. Od Wojewody wymagamy natomiast takiej organizacji pracy, aby biometria nie była usprawiedliwieniem dla niewykonywania wcześniej tych czynności, które są już prawnie możliwe. Urząd powinien co miesiąc publikować medianę czasu od wpływu wniosku do rejestracji, od rejestracji do biometrii oraz od biometrii do pierwszej czynności merytorycznej.

8. Skoordynowane rozpatrywanie powiązanych spraw rodzinnych

Oczekujemy stworzenia szybkiej ścieżki dla spraw pobyt w celu połączenia się z rodziną oraz spraw ze względu na inne okoliczności, których wynik bezpośrednio zależy od rozstrzygnięcia sprawy małżonka, rodzica albo opiekuna.

Nie żądamy formalnego połączenia postępowań tam, gdzie prawo tego nie przewiduje. Żądamy ich organizacyjnego skoordynowania: przypisania do wspólnego zespołu, ponownego wykorzystywania wspólnych dokumentów w granicach prawa, niedublowania tych samych sprawdzeń oraz wydawania decyzji równocześnie. Jeżeli nie jest to możliwe, sprawa małżonka lub dziecka powinna zostać zakończona w ciągu 30 dni od decyzji w sprawie głównego wnioskodawcy, o ile nie występują indywidualne przeszkody wymagające dalszego postępowania.

9. Koniec z zamrażaniem spraw po wniesieniu skargi do WSA

Pomorski Urząd Wojewódzki informuje na swojej stronie, że po wniesieniu skargi do WSA postępowanie będzie kontynuowane dopiero po zwrocie akt wraz z prawomocnym orzeczeniem sądu. W praktyce oznacza to, że osoba, która korzysta z prawa do zaskarżenia bezczynności albo przewlekłości, może czekać jeszcze dłużej właśnie dlatego, że złożyła skargę.

Oczekujemy zmiany tej praktyki i oficjalnego komunikatu. Przed przekazaniem papierowych akt do sądu urząd powinien utworzyć pełną, uporządkowaną kopię roboczą i nadal wykonywać wszystkie czynności, które nie wymagają oryginałów. Jeżeli urząd uważa, że konkretnych czynności nie wolno wykonać bez akt głównych, powinien wskazać ich podstawę prawną i wyjaśnić, dlaczego nie może korzystać z kopii lub elektronicznego obiegu dokumentów. Skarga do sądu nie może stawać się dodatkową karą za próbę obrony swoich praw.

10. Terminowe wydawanie zaświadczeń i koniec ignorowania pism urzędowych

Problem bezczynności nie ogranicza się do czasu oczekiwania na decyzję w sprawie pobytowej. PUW nie ma prawa ignorować odrębnych wniosków i pism urzędowych tylko dlatego, że dotyczą osoby czekającej na zakończenie postępowania pobytowego.

Zgodnie z art. 217 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego zaświadczenie powinno zostać wydane bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie siedmiu dni. Dotyczy to w szczególności zaświadczeń potwierdzających fakty znane urzędowi z posiadanych danych: złożenie wniosku, datę jego wpływu, numer sprawy oraz to, że postępowanie jest w toku — jeżeli wnioskodawca wskaże podstawę przewidzianą w art. 217 § 2 KPA. Jeżeli urząd odmawia wydania zaświadczenia albo zaświadczenia o żądanej treści, powinien wydać postanowienie, na które przysługuje zażalenie zgodnie z art. 219 KPA. Brak odpowiedzi nie jest właściwym sposobem załatwienia wniosku.

Art. 100d dotyczy terminów w wyraźnie wymienionych postępowaniach o udzielenie, zmianę lub cofnięcie zezwoleń pobytowych i nie wymienia postępowań w sprawie wydania zaświadczenia. W naszej ocenie nie ma podstaw, aby automatycznie rozciągać go na takie odrębne postępowania. Istotny argument daje wyrok WSA w Opolu z 12 października 2023 r., II SAB/Op 44/23: sąd stwierdził bezczynność wojewody i zobowiązał go do rozpatrzenia w terminie siedmiu dni wniosku o wydanie zaświadczenia potwierdzającego datę złożenia wniosku o pobyt czasowy. Wyrok zapadł w konkretnej sprawie i nie zastępuje oceny prawnej każdego kolejnego przypadku, ale pokazuje, że postępowanie w sprawie zaświadczenia podlega odrębnej kontroli sądu administracyjnego.

Wymagamy od PUW:

• niezwłocznego przejrzenia i rozpatrzenia wszystkich wniosków o wydanie zaświadczenia oczekujących dłużej niż siedem dni;
• wydawania w ustawowym terminie zaświadczenia albo postanowienia o odmowie, a w razie braku dokumentów lub opłaty — niezwłocznego kierowania wezwania do usunięcia braków;
• zapewnienia możliwości otrzymania zaświadczenia w postaci elektronicznej przez ePUAP lub e-Doręczenia;
• rejestrowania i terminowego nadawania właściwego biegu również ponagleniom, skargom i innym pismom urzędowym, bez pozostawiania ich bez odpowiedzi;
• comiesięcznego publikowania liczby złożonych i wydanych zaświadczeń, odmów oraz wniosków niezałatwionych, liczby wniosków oczekujących dłużej niż siedem dni, a także mediany czasu ich rozpatrzenia.

11. MOS jako rzeczywiste narzędzie pracy, a nie tylko elektroniczny formularz

Oczekujemy opublikowania lokalnej oceny działania MOS i jego integracji z systemami PUW. MOS nie może być wyłącznie warstwą interfejsu, za którą pracownik nadal ręcznie przepisuje dane do kolejnych systemów. Powinien być jedną rzeczywistą bramą wejściową sprawy: dane i dokumenty przekazane przez wnioskodawcę muszą trafiać do narzędzi używanych przez pracowników bez ponownego wprowadzania tych samych informacji.

Należy porównać okres przed i po wdrożeniu elektronicznej procedury, pokazując liczbę wniosków, liczbę wezwań do uzupełnienia braków, czas rejestracji, czas do biometrii, czas do pierwszej czynności merytorycznej, zakres ręcznego przepisywania danych, liczbę błędów integracji i czas do decyzji. PUW powinien ujawnić, które etapy po złożeniu wniosku są wykonywane automatycznie, a które nadal ręcznie.

Jeżeli system nie ograniczył liczby wezwań, ręcznego przepisywania danych i czasu rozpatrywania, urząd powinien wskazać przyczyny oraz przedstawić plan naprawczy. Zmiany wymagające ingerencji w centralny system MOS powinny zostać formalnie zgłoszone do UdSC i MSWiA, a treść zgłoszenia oraz odpowiedź opublikowane.

12. Publiczna i merytoryczna odpowiedź na naszą petycję

24 czerwca 2026 r. oficjalnie złożyliśmy pakiet trzech dokumentów: petycję do Wojewody Pomorskiego, petycję do Komisji do Spraw Petycji Sejmu RP oraz pismo do Ministerstwa Cyfryzacji i Szefa UdSC. Pakiet poparło już ponad 3 700 osób.

Protest nie zastępuje petycji. Ma sprawić, aby nie zakończyła się ona ogólną odpowiedzią bez zobowiązań. Oczekujemy od Wojewody Pomorskiej publicznej, merytorycznej odpowiedzi na każdy postulat, wskazania postulatów przyjętych, odrzuconych i wymagających współpracy z organami centralnymi, a także harmonogramu realizacji przyjętych działań. Odpowiedź powinna zostać udzielona najpóźniej w terminie wynikającym z ustawy o petycjach. Oczekujemy także spotkania roboczego przedstawicieli urzędu z reprezentacją wnioskodawców.

Postulaty systemowe kierowane do rządu, Sejmu, MSWiA, Ministerstwa Cyfryzacji i UdSC

Wojewoda nie może samodzielnie zmienić ustawy. Dlatego poniższe postulaty nie są formalnymi żądaniami wobec PUW. Mówimy o nich podczas protestu, ponieważ lokalna kolejka jest skutkiem zarówno organizacji urzędu, jak i przepisów oraz centralnych systemów. Oczekujemy od Wojewody publicznego stanowiska oraz przekazania tych postulatów właściwym ministrom i komisjom parlamentarnym.

13. Uchylenie art. 100d i przywrócenie odpowiedzialności państwa za terminy

Art. 100d ustawy pomocowej zawiesza bieg terminów w prowadzonych przez wojewodów sprawach o pobyt czasowy, stały i rezydenta długoterminowego UE, wyłącza stosowanie przepisów o bezczynności oraz ogranicza skuteczne środki prawne wobec opóźnień. W 2026 r. jego obowiązywanie przedłużono do 4 marca 2027 r..

Nie twierdzimy, że art. 100d formalnie „nie działa”. Działa dokładnie tak, jak został napisany: zatrzymuje terminy i chroni organ przed konsekwencjami opóźnienia. Nie rozwiązał jednak problemu kolejki i nie przyspieszył postępowań. Około 460 tys. spraw oczekujących na rozpatrzenie w połowie 2024 r. pokazuje, że wyłączenie terminów nie zastępuje sprawnej administracji. Przepis przenosi ciężar niewydolności państwa z urzędu na człowieka, który nie ma decyzji i ma ograniczone możliwości obrony.

Nasza statystyka orzeczeń WSA/NSA pokazuje już wyraźny trend: problem nie został rozwiązany, lecz częściowo przeniesiony z administracji do sądów. Gdy urząd nie wydaje decyzji, ludzie składają skargi na bezczynność lub przewlekłość, sądy angażują czas i środki w setki podobnych postępowań, a po przekazaniu akt do WSA PUW — zgodnie z własnym komunikatem — wstrzymuje dalszą pracę do czasu ich zwrotu. W rezultacie przeciążenie jednej części systemu tworzy kolejne obciążenie w części sądowej, nie przybliżając człowieka do decyzji pobytowej.

Także Rzecznik Praw Obywatelskich wskazał, że pozbawienie cudzoziemców narzędzi prawnych utrwala brak odpowiedzialności za nieterminowe działanie, a problem należy rozwiązywać przez kompleksowe usprawnienie administracji i zwiększenie jej zasobów.

Żądamy od rządu i Sejmu uchylenia art. 100d oraz przywrócenia rzeczywistych terminów, obowiązku informowania strony o opóźnieniu i skutecznej ochrony przed bezczynnością i przewlekłością. Jeżeli państwo potrzebuje okresu przejściowego, powinien mu towarzyszyć publiczny plan redukcji zaległości z kwartalnymi celami, a nie kolejne automatyczne przedłużenie wyjątku.

14. UD408: szybka procedura według obiektywnych kryteriów, nie uprzywilejowanie wybranych paszportów

Rządowy projekt UD408 przewiduje milczące załatwienie większości spraw o pobyt czasowy w ciągu 60 dni dla obywateli wybranych, rozwiniętych państw trzecich korzystających z ruchu bezwizowego. Listę państw ma określić Rada Ministrów, biorąc pod uwagę ryzyko migracyjne i współpracę w dziedzinie bezpieczeństwa.

Popieramy szybkie, uproszczone i bezpieczne procedury. Sprzeciwiamy się jednak stworzeniu osobnej sześćdziesięciodniowej kolejki dostępnej przede wszystkim na podstawie obywatelstwa, podczas gdy osoba o takim samym profilu ryzyka, kompletnej dokumentacji i pozytywnej historii pobytowej może czekać dwa albo trzy lata tylko dlatego, że posiada inny paszport.

Taki mechanizm tworzy ryzyko nierównego traktowania przez władzę publiczną według obywatelstwa. Art. 32 Konstytucji RP gwarantuje wszystkim prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Nie każde zróżnicowanie sytuacji cudzoziemców ze względu na obywatelstwo jest automatycznie bezprawne, ale musi mieć obiektywne, racjonalne i proporcjonalne uzasadnienie. W naszej ocenie interes inwestycyjny związany z państwem pochodzenia nie powinien sam decydować o tym, kto otrzyma decyzję w 60 dni, a kto pozostanie w wieloletniej kolejce.

Żądamy, aby przyspieszony mechanizm był dostępny bez względu na obywatelstwo, na podstawie obiektywnych cech sprawy. Powinien obejmować co najmniej kolejne wnioski o pobyt czasowy.

Do szybkiej ścieżki powinny również kwalifikować się powiązane sprawy małoletnich dzieci i członków rodzin. W sprawach o pobyt stały i pobyt rezydenta długoterminowego UE należy wprowadzić realny, egzekwowalny termin oraz priorytet po spełnieniu warunków i zakończeniu kontroli bezpieczeństwa; możliwość zastosowania milczącego załatwienia w tych sprawach powinna zostać oceniona pod kątem zgodności z prawem polskim i unijnym.

Jeżeli rząd mimo wszystko zachowa listę państw, powinien publicznie wykazać proporcjonalność takiego rozwiązania, opublikować ocenę jego wpływu na pozostałe kolejki oraz zapewnić dodatkowe zasoby. Przyspieszenie jednej grupy nie może oznaczać jeszcze dłuższego oczekiwania wszystkich pozostałych.

15. Realizacja postulatów ustawowych z naszej petycji do Sejmu

Oczekujemy dalszych prac nad rozwiązaniami opisanymi w złożonej petycji:

• oddzielenia biometrii jako czynności identyfikacyjnej od merytorycznego biegu sprawy, tak aby brak dostępnego terminu wizyty nie blokował rozpatrywania wniosku;
• uproszczonego trybu dla kolejnych zezwoleń na pobyt czasowy w sprawach o powtarzalnym stanie faktycznym;
• ograniczenia żądania dokumentów, które organ może samodzielnie zweryfikować w ZUS, KAS, CEIDG, KRS lub innych rejestrach publicznych;
• uproszczeń dla osób kontynuujących rzeczywistą, stabilną i możliwą do zweryfikowania jednoosobową działalność gospodarczą;
• ustawowego powiązania spraw małoletnich dzieci ze sprawami rodziców lub opiekunów;
• zapewnienia, aby osoba legalnie oczekująca na decyzję mogła skutecznie wykazać swój status wobec instytucji publicznych i — w granicach przepisów sektorowych — regulowanych podmiotów prywatnych.

16. Jedna cyfrowa brama zamiast kolejnych niepołączonych systemów

MOS 2 nie może być jedynie nową warstwą interfejsu ani elektroniczną kopertą dla dokumentów. Powinien być jedną bramą wejściową do całego postępowania i wspólnym źródłem danych dla systemów, z których korzystają pracownicy. Oczekujemy od Ministerstwa Cyfryzacji, MSWiA i UdSC pełnej integracji MOS ze ST POBYT, EZD, systemami wojewódzkimi oraz potrzebnymi rejestrami publicznymi, w szczególności ZUS, KAS, CEIDG i KRS. Informacja wprowadzona raz powinna być dalej wykorzystywana w całym procesie. Dane złożone elektronicznie nie mogą być ponownie ręcznie przepisywane, a dokument dostępny państwu w jednym rejestrze nie powinien być kolejny raz wymagany od wnioskodawcy.

Pracownik powinien widzieć w jednym środowisku kompletny wniosek, dokumenty, dane z rejestrów, historię czynności i zadania do wykonania. Wnioskodawca powinien mieć dostęp do rzetelnego statusu sprawy, wykazu wykonanych i oczekiwanych czynności oraz cyfrowego potwierdzenia legalnego pobytu możliwego do zweryfikowania przez uprawnione instytucje. Szczegółowe rozwiązania opisaliśmy już w piśmie do Ministerstwa Cyfryzacji i Szefa UdSC. Każdy projekt informatyczny powinien być rozliczany według efektu: mniej ręcznej pracy, mniej wezwań, krótsza rejestracja i krótszy czas do decyzji.

Dlaczego protestujemy właśnie teraz

Według danych Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego za 2025 r. w kategorii zezwoleń na pobyt czasowy, w tym pobytu czasowego i pracy, przyjęto 41 206 wniosków, a zrealizowano 31 121 spraw. Różnica wynosi 10 085. Sama ta różnica nie pozwala jeszcze obliczyć całej kolejki, ponieważ część zakończonych spraw mogła pochodzić z wcześniejszych lat. Pokazuje jednak, dlaczego potrzebujemy pełnych danych o liczbie spraw pozostających w toku i ich wieku, a nie tylko dwóch zbiorczych liczb.

Problem ma skalę ogólnopolską. W oficjalnym sprawozdaniu sejmowej komisji śledczej, druk nr 951 wskazano, że w 2023 r. złożono około 617,3 tys. wniosków o pobyt czasowy, stały i rezydenta długoterminowego UE, natomiast wydano około 411,9 tys. decyzji. Według stanu na koniec czerwca 2024 r. na rozpatrzenie przez wojewodów czekało około 460 tys. spraw. Dokument stwierdza wprost, że liczba wniosków rosła szybciej niż liczba decyzji, przez co coraz więcej spraw przechodziło na kolejny rok.

Nasza własna analiza orzeczeń WSA w Gdańsku dotyczących bezczynności i przewlekłości w sprawach pobytowych obejmuje, według stanu bazy na 24 sierpnia 2026 r., 388 sklasyfikowanych orzeczeń z lat 2025–2026. W 263 sprawach końcowy wynik klasyfikacji był korzystny dla skarżącego; w co najmniej 61 opisach źródłowych sąd stwierdził rażące naruszenie prawa, a w co najmniej 24 sprawach przyznał skarżącemu sumę pieniężną. Nasze wyszukiwanie orzeczeń nie zostało jeszcze zakończone, dlatego liczby te są dolną granicą, a nie pełną statystyką wszystkich spraw. Nie wykorzystujemy ich do oceniania pojedynczych pracowników. Pokazują one powtarzalność problemu organizacyjnego i jego realne skutki.

Wiemy też, że poprawa jest możliwa. Dolnośląski Urząd Wojewódzki poinformował, że po reorganizacji w 2025 r. koszty wyroków i odszkodowań spadły o 84,7%, liczba skarg do WSA o 16,1%, a zaległości z 2022 r. i lat wcześniejszych ograniczono do 507 spraw. Nie twierdzimy, że rozwiązania z Wrocławia można mechanicznie skopiować w Gdańsku. Oczekujemy jednak, że Wojewoda Pomorska wyjaśni, jakie rozwiązania zastosowano w innych urzędach, które z nich przeanalizowano w Pomorskiem i dlaczego nadal nie przedstawiono publicznego planu o porównywalnie mierzalnych celach.

RPO zwrócił ponadto uwagę na ogromne różnice w obciążeniu pracowników między województwami. W Małopolskim Urzędzie Wojewódzkim w Krakowie na pracownika wydającego decyzje przypadały 73 sprawy w 2023 r. i 85 w pierwszej połowie 2024 r. Dane te nie dowodzą jeszcze, że jedna liczba wyjaśnia wszystkie różnice w czasie oczekiwania. Pokazują jednak, że można i trzeba porównać zasoby, organizację oraz wyniki Krakowa, Wrocławia i Gdańska zamiast traktować wieloletnie oczekiwanie jako sytuację nieuniknioną.

Nasze żądanie jest proste: państwo ma prawo dokładnie sprawdzać wnioski, ale nie ma prawa pozostawiać ludzi bez decyzji przez lata i ukrywać niewydolności systemu przez zawieszanie terminów.

Dane i stan prac legislacyjnych zweryfikowano 25 sierpnia 2026 r. Statystyka orzeczeń pochodzi z własnej, nadal uzupełnianej bazy orzeczeń WSA/NSA i została oznaczona jako niepełna. Pozostałe liczby prowadzą do źródeł urzędowych lub do publicznej strony pakietu petycji.