Art. 100d: dlaczego terminy w sprawach pobytowych „nie biegną"

To materiał informacyjny, a nie porada prawna. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z prawnikiem lub organizacją pomocową.

Jeśli czekasz na decyzję pobytową dłużej niż przewidują przepisy i zastanawiasz się, dlaczego urząd „nie ma terminu" — odpowiedź najczęściej brzmi: art. 100d.

Jaki termin obowiązuje normalnie

Decyzję w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni (art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach). W postępowaniu odwoławczym — 90 dni.

Te 60 dni nie liczy się jednak od dnia złożenia wniosku. Termin biegnie od najpóźniejszego z tych zdarzeń:

złożenia wniosku bez braków formalnych albo uzupełnienia braków,
przedstawienia dokumentów, o które wojewoda wezwał na podstawie art. 106f — albo bezskutecznego upływu wyznaczonego na to terminu.

Dlatego zanim policzysz dni, sprawdź, czy urząd nie wzywał Cię do uzupełnienia. Każde takie wezwanie przesuwa moment startu.

Co robi art. 100d

Art. 100d znalazł się w ustawie o pomocy obywatelom Ukrainy, ale — wbrew nazwie ustawy — dotyczy wszystkich cudzoziemców, niezależnie od obywatelstwa. Nie reguluje ochrony ani świadczeń dla uchodźców; reguluje tempo pracy urzędów.

Do 4 marca 2027 r. w sprawach o zezwolenia pobytowe prowadzonych przez wojewodę:

bieg terminów nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu;
nie stosuje się przepisów o bezczynności organu ani obowiązku zawiadamiania strony o niezałatwieniu sprawy w terminie;
zaprzestanie czynności albo ich dokonywanie z opóźnieniem „nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki".

Pełny tekst: art. 100d.

W praktyce punkt 3 oznacza, że przepis wprost odbiera narzędzia, które normalnie służą do walki z przewlekłością.

Kto za co odpowiada

Organ	Rola
Wojewoda (wydział spraw cudzoziemców)	prowadzi sprawę i wydaje decyzję w I instancji
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców	organ wyższego stopnia wobec wojewody — rozpatruje odwołania i ponaglenia (art. 22 ust. 2)
Wojewódzki Sąd Administracyjny	rozpoznaje skargi na bezczynność i przewlekłość
Naczelny Sąd Administracyjny	rozpoznaje skargi kasacyjne od wyroków WSA

Ponaglenie składa się do organu wyższego stopnia, ale za pośrednictwem organu, który prowadzi sprawę (art. 37 KPA).

Co nadal można zrobić

Ponaglenie — mimo wszystko warto. Praktyka różni się między województwami: część urzędów reaguje na ponaglenie, część odpowiada, powołując się na zawieszenie terminów. Co ważniejsze, ponaglenie jest warunkiem wniesienia skargi do sądu (art. 53 § 2b PPSA). Bez niego droga sądowa jest zamknięta. Wzór ponaglenia

Skarga do WSA — tu sytuacja wygląda lepiej. Sądy administracyjne podchodzą do art. 100d inaczej niż urzędy.

W maju i czerwcu 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny — w ramach rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw — odmówił zastosowania przepisu, którym przedłużono zawieszenie terminów do 30 września 2025 r. (art. 1 pkt 3 ustawy z 15 maja 2024 r., Dz.U. 2024 poz. 854), jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. NSA uznał, że nadzwyczajne okoliczności nie mogły uzasadniać czwartego z rzędu przedłużenia, a ograniczenie prawa do sądu pozostaje proporcjonalne tylko dopóki te okoliczności trwają (cessante ratione legis, cessat lex ipsa).

W praktyce wyznacza to granicę 30 czerwca 2024 r.: bezczynność i przewlekłość po tej dacie sąd może ocenić merytorycznie.

Wyroki, na które można się powołać w skardze:

19 maja 2025 r. — II OSK 2921/24, II OSK 2498/24, II OSK 2737/24, II OSK 2926/24
28 maja 2025 r. — II OSK 2945/24
12 czerwca 2025 r. — II OSK 3096/24
26 czerwca 2025 r. — II OSK 2234/24, II OSK 2243/24

Wzór skargi do WSA

Dwie rzeczy, o których warto wiedzieć. Po pierwsze, w samych tych ośmiu sprawach cudzoziemcy przegrali — dotyczyły one okresu, w którym zawieszenie obowiązywało jeszcze skutecznie. Powołuj się na nie ze względu na zasadę, a nie na wynik. Po drugie, NSA potwierdził, że art. 100d dotyczy wszystkich cudzoziemców, nie tylko obywateli Ukrainy. Argument „ten przepis mnie nie dotyczy" nie działa — działa granica 30 czerwca 2024 r.

Formalnie art. 100d obowiązuje do 4 marca 2027 r. i część składów nadal stosuje go wprost. Wynik zależy od sądu i składu orzekającego — ale w naszej bazie orzeczeń wygrane merytoryczne w 2026 r. sięgają blisko 97%: zobacz Orzeczenia.

Co próbujemy zmienić

Art. 100d jest przedmiotem naszej petycji do Sejmu. Tego samego dotyczył protest w Warszawie 24 sierpnia.