Art. 100d: dlaczego terminy w sprawach pobytowych „nie biegną"
Co dokładnie zawiesza ten przepis, kogo obejmuje, do kiedy obowiązuje i co nadal można zrobić.
To materiał informacyjny, a nie porada prawna. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z prawnikiem lub organizacją pomocową.
Jeśli czekasz na decyzję pobytową dłużej niż przewidują przepisy i zastanawiasz się, dlaczego urząd „nie ma terminu" — odpowiedź najczęściej brzmi: art. 100d.
Jaki termin obowiązuje normalnie
Decyzję w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni (art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach). W postępowaniu odwoławczym — 90 dni.
Te 60 dni nie liczy się jednak od dnia złożenia wniosku. Termin biegnie od najpóźniejszego z tych zdarzeń:
- złożenia wniosku bez braków formalnych albo uzupełnienia braków,
- przedstawienia dokumentów, o które wojewoda wezwał na podstawie art. 106f — albo bezskutecznego upływu wyznaczonego na to terminu.
Dlatego zanim policzysz dni, sprawdź, czy urząd nie wzywał Cię do uzupełnienia. Każde takie wezwanie przesuwa moment startu.
Co robi art. 100d
Art. 100d znalazł się w ustawie o pomocy obywatelom Ukrainy, ale — wbrew nazwie ustawy — dotyczy wszystkich cudzoziemców, niezależnie od obywatelstwa. Nie reguluje ochrony ani świadczeń dla uchodźców; reguluje tempo pracy urzędów.
Do 4 marca 2027 r. w sprawach o zezwolenia pobytowe prowadzonych przez wojewodę:
- bieg terminów nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu;
- nie stosuje się przepisów o bezczynności organu ani obowiązku zawiadamiania strony o niezałatwieniu sprawy w terminie;
- zaprzestanie czynności albo ich dokonywanie z opóźnieniem „nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki".
Pełny tekst: art. 100d.
W praktyce punkt 3 oznacza, że przepis wprost odbiera narzędzia, które normalnie służą do walki z przewlekłością.
Kto za co odpowiada
| Organ | Rola |
|---|---|
| Wojewoda (wydział spraw cudzoziemców) | prowadzi sprawę i wydaje decyzję w I instancji |
| Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców | organ wyższego stopnia wobec wojewody — rozpatruje odwołania i ponaglenia (art. 22 ust. 2) |
| Wojewódzki Sąd Administracyjny | rozpoznaje skargi na bezczynność i przewlekłość |
| Naczelny Sąd Administracyjny | rozpoznaje skargi kasacyjne od wyroków WSA |
Ponaglenie składa się do organu wyższego stopnia, ale za pośrednictwem organu, który prowadzi sprawę (art. 37 KPA).
Co nadal można zrobić
Ponaglenie — mimo wszystko warto. Praktyka różni się między województwami: część urzędów reaguje na ponaglenie, część odpowiada, powołując się na zawieszenie terminów. Co ważniejsze, ponaglenie jest warunkiem wniesienia skargi do sądu (art. 53 § 2b PPSA). Bez niego droga sądowa jest zamknięta. Wzór ponaglenia
Skarga do WSA — tu sytuacja wygląda lepiej. Orzecznictwo początkowo było niejednolite, ale NSA zmienił stanowisko na korzyść cudzoziemców, uznając, że przepis narusza konstytucyjne prawo do sądu i nie powinien być stosowany. Sądy administracyjne podchodzą więc do art. 100d inaczej niż urzędy (omówienie zmiany orzecznictwa). Wzór skargi do WSA
Co próbujemy zmienić
Art. 100d jest przedmiotem naszej petycji do Sejmu. Tego samego dotyczył protest w Warszawie 24 sierpnia.