Dla mediów: protest w sprawie legalizacji pobytu w Gdańsku

Najważniejsze informacje

Data: poniedziałek, 7 września 2026 r.
Godzina: 16:30–18:00
Miejsce: ul. Chmielna 74/76, Gdańsk, przed Wydziałem Spraw Cudzoziemców Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego
Forma: pokojowe zgromadzenie stacjonarne
Status: zgłoszone w trybie zwykłym i opublikowane w BIP Miasta Gdańska
Organizator: oddolna inicjatywa Tu Żyjemy
Kontakt dla mediów: contact@tuzyjemy.pl

Zakres protestu

Protest dotyczy sprawności postępowań o zezwolenia na pobyt: przewidywalnych terminów, indywidualnej oceny każdego wniosku, pełnej kontroli dokumentów i bezpieczeństwa oraz jawnych danych o pracy administracji. Nie postulujemy zmian zasad nadawania polskiego obywatelstwa ani automatycznie pozytywnych decyzji.

Kim jesteśmy

Tu Żyjemy jest oddolną inicjatywą mieszkańców, którzy chcą wspólnie działać w sprawach publicznych. Legalizacja pobytu jest naszą pierwszą inicjatywą, ale nie definiuje całej platformy.

Kto nas wspiera

Protest popierają:

Transport i Logistyka Polska (TLP) — organizacja pracodawców branży transportowej;
PSPD-Gdynia — Pomorskie Stowarzyszenie Przewoźników Drogowych.

Obie to organizacje pracodawców. Opóźnienia w wydawaniu kart pobytu uderzają w ich członków bezpośrednio: kierowca bez aktualnego dokumentu nie pojedzie w trasę międzynarodową, a firma nie zaplanuje przewozów.

Dlaczego protestujemy

Protest dotyczy systemu i odpowiedzialności instytucji, a nie oceny poszczególnych pracowników urzędu. Państwo przyjmuje wniosek i opłatę, a następnie przez wiele miesięcy lub lat nie wydaje decyzji ani nie przedstawia wiarygodnego planu usunięcia zaległości.

Za numerami spraw stoją zwykłe ludzkie życia. Jedna osoba nie może pojechać do chorego dziecka albo na pogrzeb rodzica, ponieważ wyjazd oznacza ryzyko braku możliwości powrotu do domu w Polsce. Inna pracuje, studiuje, wychowuje dzieci albo prowadzi firmę, lecz przez kolejne lata nie może spokojnie planować podróży, zmiany pracy ani rodzinnej przyszłości.

Wieloletnie oczekiwanie może oznaczać:

rozdzielenie rodziny lub brak możliwości odwiedzenia najbliższych za granicą;
niepewną sytuację dziecka, gdy jego sprawa zależy od niezakończonej sprawy rodzica;
brak możliwości wyjazdu i powrotu do Polski mimo trwającego legalnie postępowania;
problemy ze zmianą pracy albo prowadzeniem działalności gospodarczej;
brak możliwości wykonywania obowiązków wymagających wyjazdów zagranicznych — od tras międzynarodowych kierowców, przez wyjazdy naukowców na konferencje, po delegacje pracowników innych branż — co odczuwają także pracodawcy;
zgłaszane blokady rachunku, karty lub części usług bankowych albo konieczność dodatkowej weryfikacji, gdy poprzedni dokument pobytowy stracił ważność, a nowa karta nie została jeszcze wydana;
brak możliwości spokojnego planowania nauki, podróży i życia rodzinnego.

Ile trwa cała droga? 26–28 miesięcy

Według danych projektu Pobytrack pełna droga od złożenia wniosku do odbioru karty w obserwowanych sprawach w Gdańsku trwała pod koniec lipca 2026 r. 26–28 miesięcy.

Pozostałe dostępne dane układają się w spójny obraz tej samej skali oczekiwania:

według danych Pobytrack na biometrię w Gdańsku czeka się obecnie około 9 miesięcy;
MSWiA podaje 598 dni, czyli około 19,7 miesiąca, jako średni czas postępowań o pobyt czasowy prowadzonych przez Wojewodę Pomorskiego w 2026 r. do 6 lipca.

W praktyce biometria jest etapem, po którym sprawa może przejść do pełnego rozpatrywania merytorycznego. Dla zobrazowania skali:

około 9 miesięcy do biometrii + 598 dni, czyli około 19,7 miesiąca postępowania = skala około 28–29 miesięcy

To wyliczenie jest bardzo zbliżone do obserwowanych przez Pobytrack 26–28 miesięcy od wniosku do karty. Nie jest jednak oficjalnym wzorem: MSWiA nie wyjaśnia, od którego dokładnie zdarzenia system liczy 598 dni, a oba zestawienia mogą obejmować różne grupy spraw. Pokazują natomiast zgodny rząd wielkości — człowiek czeka na zakończenie całej drogi około dwóch lat i kilku miesięcy.

Źródło oficjalne: odpowiedź MSWiA na interpelację nr 18089

Sądy potwierdzają skalę problemu

Przy postępowaniu trwającym 26–28 miesięcy część osób, po wcześniejszym wniesieniu ponaglenia, decyduje się złożyć skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

W Gdańsku 99,6% spraw pobytowych rozpoznanych przez sąd merytorycznie zakończyło się pozytywnie dla skarżących. Sąd administracyjny nie wydaje zezwolenia na pobyt. Ocenia, czy urząd pozostawał bezczynny albo prowadził postępowanie przewlekle. Tak wysoki odsetek pozytywnych rozstrzygnięć pokazuje, że problem nie sprowadza się do pojedynczych historii ani subiektywnego poczucia zbyt długiego oczekiwania.

Droga sądowa ma jednak w Pomorskiem paradoksalny skutek. Po przekazaniu akt do WSA urząd może wstrzymać dalsze czynności do czasu ich zwrotu z sądu. Praktyka nie wygląda tak samo we wszystkich województwach. Dlatego jednym z naszych postulatów jest zachowanie przez urząd roboczej kopii akt i dalsze wykonywanie wszystkich czynności, które nie wymagają dostępu do oryginałów.

Pozytywne rozstrzygnięcia nie ograniczają się do Gdańska. Zebraliśmy i przeanalizowaliśmy ponad 4 000 orzeczeń WSA i NSA dotyczących spraw pobytowych z całej Polski. Większość opublikowanych pozycji można samodzielnie sprawdzić w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych; sprawy WSA w Warszawie pochodzą z wykazu tego sądu, nie ma ich w CBOSA i są u nas wyraźnie oznaczone.

Zobacz ogólnopolską statystykę i bazę orzeczeń WSA/NSA

Ciąg dalszy: art. 100d. Dane pokazują również wyraźny rozdźwięk między obowiązującą ustawą a orzecznictwem sądów. Naczelny Sąd Administracyjny odmówił zastosowania kolejnego przedłużenia zawieszenia terminów, uznając je za niezgodne z konstytucyjnym prawem do sądu. Od października 2025 r. w analizowanych orzeczeniach zaczęła dominować linia zgodna z orzecznictwem NSA, według której art. 100d nie jest traktowany jako automatyczna przeszkoda do stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości. W naszej bazie 96% spraw rozpoznanych merytorycznie od tego momentu zakończyło się korzystnie dla skarżących.

Mimo tej utrwalającej się linii orzeczniczej art. 100d nadal pozostaje w ustawie i formalnie ma obowiązywać do 4 marca 2027 r. Oznacza to, że sądy przywracają ochronę przed bezczynnością w konkretnych sprawach, podczas gdy ustawodawca nadal utrzymuje przepis, który miał tę ochronę wyłączyć.

Jak działa art. 100d i co wynika z orzeczeń NSA

Dwa zaświadczenia — dwa reżimy prawne. Opóźnienia dotyczą nie tylko decyzji pobytowych. Zaświadczenie wydawane na wniosek na podstawie art. 217 KPA, potwierdzające na przykład datę wpływu wniosku, numer sprawy albo to, że postępowanie nadal trwa, powinno zostać wydane bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu 7 dni.

Od 27 kwietnia 2026 r. istnieje również odrębne, bezpłatne zaświadczenie wydawane przez MOS na podstawie art. 108, 206 albo 222a ustawy o cudzoziemcach. Zastąpiło stempel w paszporcie i zawiera informację, że pobyt uważa się za legalny. Siedmiodniowy termin z KPA nie ma do niego zastosowania, lecz urząd ma obowiązek wydać je po spełnieniu ustawowych warunków. Brak któregokolwiek potrzebnego dokumentu może sprawić, że osoba legalnie przebywająca w Polsce nie zdoła wykazać tego przed bankiem, ZUS albo gminą w krótkim terminie wyznaczonym przez tę instytucję.

Podstawa prawna: art. 108, 206 i 222a ustawy o cudzoziemcach oraz art. 217 § 3 i art. 219 KPA.

Co zrobić, gdy urząd nie wydaje zaświadczenia w terminie? →

472 → 273 dni — zmiana we Wrocławiu

Oficjalny średni czas postępowania na Dolnym Śląsku spadł z 472 dni w 2024 r. do 273 dni w 2025 r. Dolnośląski Urząd Wojewódzki poinformował także o spadku kosztów wyroków i odszkodowań o 84,7%, zmniejszeniu liczby skarg do WSA o 16,1% oraz ograniczeniu zaległości z 2022 r. i lat wcześniejszych do 507 spraw.

Źródło: Dolnośląski Urząd Wojewódzki

Pomorskie na tle Małopolski i Dolnego Śląska

W 2025 r. Małopolskie i Dolnośląskie przyjęły więcej wniosków o pobyt czasowy niż Pomorskie, a mimo to osiągnęły krótsze oficjalne średnie terminy. Nie oznacza to, że jedno rozwiązanie można automatycznie przenieść między urzędami. Pokazuje jednak, że sama liczba wniosków nie wyjaśnia całej różnicy, a organizacja pracy, zasoby, nadzór i sposób prowadzenia najstarszych spraw mają znaczenie.

Zobacz porównanie Pomorskiego, Małopolski i Dolnego Śląska

Najważniejsze kierunki zmian

1. Oficjalny plan i jawne dane

Oficjalny i publicznie dostępny plan redukcji zaległości przedstawiony przez Wojewodę Pomorską, z konkretnymi terminami i miesięcznymi celami. Pełna informacja o liczbie, wieku i czasie rozpatrywania spraw oraz regularna publikacja rzeczywistych czasów oczekiwania.

2. Sprawna organizacja postępowań

Odpowiednia obsada, rozliczenie efektów projektu FAMI, niezwłoczne wykonywanie czynności administracyjnych po zarejestrowaniu wniosku, rozpoczęcie rozpatrywania merytorycznego bez kolejnej zwłoki po spełnieniu wymaganych warunków, wskazywanie realistycznego terminu załatwienia sprawy przy uzupełnianiu braków formalnych, koordynowanie spraw członków jednej rodziny, kontynuowanie możliwej pracy po przekazaniu akt do WSA oraz terminowa obsługa formalnych pism.

3. Odpowiedzialność administracji i sprawny proces cyfrowy

Uchylenie art. 100d i przywrócenie odpowiedzialności administracji za terminowe wydawanie decyzji, szybkie procedury oparte na obiektywnych cechach sprawy zamiast obywatelstwa, uproszczenia dla spraw powtarzalnych i rodzinnych oraz integracja MOS 2 ze ST POBYT, EZD, systemami wojewódzkimi i rejestrami państwowymi.

Przeczytaj pełne 15 postulatów wraz z uzasadnieniem

Co zrobiliśmy przed protestem

Protest jest kolejnym etapem działań inicjatywy Tu Żyjemy. 24 czerwca 2026 r., po zebraniu ponad 3 700 podpisów online, złożyliśmy pakiet trzech dokumentów: petycję do Sejmu, petycję do Wojewody Pomorskiego oraz wystąpienie do Ministra Cyfryzacji i Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców.

Równolegle tworzymy publiczną bazę wiedzy. Przeanalizowaliśmy ponad 4 000 orzeczeń WSA i NSA dotyczących spraw pobytowych. Analiza pokazała wyraźną zmianę praktyki: od października 2025 r. zaczęła dominować linia, według której art. 100d nie blokuje automatycznie stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości. W naszej bazie 96% spraw rozpoznanych merytorycznie od tego momentu zakończyło się korzystnie dla skarżących.

Analizujemy również sytuację legalizacji pobytu w różnych województwach oraz publikujemy odpowiedzi instytucji, poradniki i gotowe wzory pism do urzędów i sądów — między innymi ponagleń, skarg do WSA i wniosków o wydanie zaświadczenia.

Zobacz historię naszych działań →

Materiały i źródła

Kontakt dla mediów

E-mail: contact@tuzyjemy.pl

Telefon: +48 730 927 292

Rozmowy z organizatorami i uczestnikami będą możliwe na miejscu. W sprawie wcześniejszych rozmów prosimy o kontakt mailowy lub telefoniczny.

Stan materiałów: 28 sierpnia 2026 r.