Мы не хочам чакаць гадамі. Мэта і патрабаванні пратэсту па пытанні легалізацыі знаходжання

Пратэст датычыцца сістэмы і адказнасці ўстаноў, а не ацэнкі асобных супрацоўнікаў ужонда. Дзяржава прымае заяву, спаганяе плату, а потым пакідае чалавека без рашэння на два-тры гады.

Мы не прапануем змяняць правілы надання польскага грамадзянства або аўтаматычна прымаць станоўчыя рашэнні.

За кожнай справай стаіць чалавек, а не папка, якую можна пакласці на паліцу. Чалавек не можа спыніць сваё жыццё на два-тры гады: трэба працаваць, гадаваць дзяцей, лячыцца, весці бізнес, падарожнічаць і планаваць будучыню. Таму мы хочам, каб справы адносна легалізацыі знаходжання ў Паморскім ваяводстве і ўсёй Польшчы разглядаліся ў разумныя і прадказальныя тэрміны. Але лозунга «працуй хутчэй» недастаткова. Мы патрабуем канкрэтных дзеянняў, тэрмінаў і дадзеных.

Наша мэта:

• спыніць рост чаргі і паслядоўна скараціць колькасць неразгледжаных спраў;
• скараціць рэальны час чакання рашэння;
• увесці празрыстыя правілы, якія дазваляюць кожнаму праверыць, ці сапраўды сітуацыя паляпшаецца;
• дамагчыся арганізацыйных змен у Pomorski Urząd Wojewódzki (PUW), а таксама заканадаўчых і лічбавых змен на нацыянальным узроўні.

Патрабаванні коратка

Мы чакаем:

1. публічнага плана ліквідацыі назапашанай чаргі і супастаўных даных — з квартальнымі мэтамі, канкрэтнымі тэрмінамі, штомесячнай статыстыкай, рэгулярнай ацэнкай вынікаў і карэкціруючымі дзеяннямі;
2. эфектыўнай арганізацыі працы і адказу на кожнае патрабаванне — ацэнкі кадраў, рэальнага шляху справы, MOS і вынікаў FAMI; каардынацыі звязаных сямейных спраў, працягу працы пасля скаргі ў WSA, своечасовай апрацоўкі даведак і зваротаў, а таксама графіка дзеянняў і рабочай сустрэчы;
3. адказнасці адміністрацыі і роўных правіл — адмены art. 100d і ўвядзення хуткіх працэдур на падставе аб’ектыўных прыкмет справы, а не грамадзянства;
4. адзінага ўзгодненага лічбавага працэсу — інтэграцыі MOS 2 са ST POBYT, EZD, ваяводскімі сістэмамі і дзяржаўнымі рэестрамі без ручнога пераносу тых жа даных.

Ніжэй — 11 патрабаванняў да ваяводы і PUW і 4 агульнапольскія патрабаванні.

Нашы патрабаванні да Паморскага ваяводы і Pomorski Urząd Wojewódzki

Ніжэй сцісла выкладзены 11 патрабаванняў петыцыі, падрыхтаванай на 7 верасня 2026 года. Яны датычацца дазволаў на часовае знаходжанне, сталае знаходжанне і знаходжанне доўгатэрміновага рэзідэнта ЕС. Мы хочам ведаць, колькі спраў застаецца неразгледжанымі, якога выніку ўжонд плануе дасягнуць і да якога тэрміну, што ўжо зроблена і што будзе зменена, калі мэта не дасягнута.

Патрабаванні ахопліваюць таксама звязаныя з гэтымі справамі ўручэнне рашэнняў, выдачу карт побыту і даведак. Статыстыка, кадравыя звесткі і ацэнка арганізацыйных змен павінны датычыцца працы з гэтымі справамі незалежна ад размеркавання задач паміж падраздзяленнямі PUW. Агульная статыстыка ўсяго ўжонда не замяняе запытаных даных.

Запытаныя даныя павінны паказаць, ці сапраўды скарачаюцца чарга і час чакання, ці разглядаюцца найстарэйшыя справы і ці даюць карэкціруючыя меры запланаваны вынік.

1. Публічны план ліквідацыі назапашанай чаргі

Мы патрабуем план з пачатковымі паказчыкамі, канкрэтнымі тэрмінамі дасягнення квартальных мэт, адказнымі падраздзяленнямі і дзеяннямі на выпадак невыканання плана. Пакуль ужонд скарачае назапашаную чаргу, колькасць завершаных спраў за трохмесячныя перыяды павінна перавышаць колькасць новых заяў. Пасля ліквідацыі чаргі новыя заявы павінны разглядацца своечасова.

План павінен асобна вызначаць тэрміны істотнага скарачэння, а затым ліквідацыі чаргі са спраў, старэйшых за тры, два і адзін год, а таксама дату дасягнення арганізацыйных стандартаў:

• 60 дзён для часовага знаходжання;
• 6 месяцаў для сталага знаходжання і доўгатэрміновага рэзідэнта ЕС;
• 30 дзён для катэгорый, для якіх закон прадугледжвае карацейшы тэрмін, у прыватнасці паводле art. 137d і art. 166b ustawy o cudzoziemcachPL🌐 Перакласці.

Незалежна ад пачатку адліку ўстаноўленага законам тэрміну трэба вымяраць і скарачаць поўны час ад паступлення заявы да прыняцця і ўручэння рашэння. Арганізацыйныя стандарты не замяняюць дзейных прававых тэрмінаў. Для Niebieskiej Karty UE трэба асобна адсочваць гранічны тэрмін 90 дзён ад падачы поўнай заявы да рашэння і пісьмовага паведамлення, прадугледжаны art. 11 ust. 1 dyrektywy (UE) 2021/1883. Нацыянальныя і еўрапейскія паказчыкі трэба разлічваць асобна, з улікам адпаведных правіл пачатку і прыпынення адліку.

Пачатак адліку гэтых арганізацыйных стандартаў вызначаны ніжэй у раздзеле «3. Рэальныя тэрміны і этапы назапашаных спраў». Поўны час ад паступлення заявы вымяраецца асобна.

2. Супастаўныя даныя з 2020 года

Мы патрабуем даныя за кожны месяц са студзеня 2020 да жніўня 2026 года, асобна па трох відах дазволаў і з улікам усіх прававых падстаў у кожнай катэгорыі:

• новыя заявы і завершаныя справы з падзелам на станоўчыя рашэнні, адмовы, спыненне вытворчасці, пакіданне без разгляду і іншыя спосабы завяршэння;
• незавершаныя справы на канец месяца, у тым ліку старэйшыя за адзін, два і тры гады.

Узрост незавершанай справы трэба лічыць ад даты паступлення заявы ў PUW да даты, на якую пададзены стан спраў.

За той жа перыяд мы патрабуем у квартальным разрэзе:

• колькасць супрацоўнікаў, якія вядуць справы або рыхтуюць праекты рашэнняў, і занятых імі ставак у пераліку на поўную занятасць;
• колькасць усіх і актыўных незавершаных спраў, прынятых рашэнняў і ўсіх завершаных спраў на адну такую стаўку.

Да актыўных не адносяцца справы, вытворчасць па якіх афіцыйна прыпыненая пастановай, і справы, па якіх яшчэ не скончыўся тэрмін ліквідацыі фармальных недахопаў. Калі агульную занятасць супрацоўнікаў немагчыма дакладна размеркаваць паміж катэгорыямі, ужонд павінен падаць сукупны вынік і метад разліку, без рэйтынгаў і персанальных даных супрацоўнікаў. Калі гістарычных звестак у патрэбным месячным або квартальным разрэзе няма, трэба падаць найбольш падрабязныя наяўныя даныя, растлумачыць прабелы і назваць месяц або квартал пачатку поўнай справаздачнасці.

3. Рэальныя тэрміны і этапы назапашаных спраў

Штомесяц ужонд павінен публікаваць па справах, завершаных рашэннем, медыяну поўнага часу ад паступлення заявы да прыняцця рашэння і тэрмін, у які завяршыліся 90% такіх спраў. Справы, пакінутыя без разгляду праз нявыпраўленыя фармальныя недахопы, не трэба ўключаць у гэты разлік.

Статыстыка павінна раздзяляць разгляд заявы на дазвол, уручэнне рашэння і выдачу карты. Мы патрабуем паказваць:

• усе незавершаныя справы, асобна вылучаючы афіцыйна прыпыненыя, тыя, што чакаюць выпраўлення недахопаў у тэрмін, які яшчэ не скончыўся, і астатнія;
• прынятыя, але яшчэ не ўручаныя рашэнні, з падзелам на станоўчыя і астатнія;
• канчатковыя станоўчыя рашэнні, па якіх ужонд яшчэ чакае аплаты або дзеяння заяўніка;
• канчатковыя станоўчыя рашэнні, па якіх умовы выдачы карты выкананыя, але яе вытворчасць яшчэ не замоўленая;
• замоўленыя, але яшчэ не гатовыя карты і, для інфармацыі, гатовыя, але не атрыманыя.

Ужонд павінен вызначыць, калі справа лічыцца завершанай для статыстыкі, і не складаць паслядоўныя этапы ў адну агульную чаргу. Таксама трэба паказваць колькасць незавершаных спраў, па якіх адбыліся ўсе падзеі, неабходныя для пачатку адліку тэрміну паводле art. 112a, 210 або 222d ustawy o cudzoziemcachPL🌐 Перакласці, і час ад апошняй такой падзеі. Для рашэнняў за адпаведны месяц — долю спраў, у якіх час ад гэтага моманту ўкладаецца ў стандарт з пункта 1. Арганізацыйны паказчык і ацэнку захавання прававога тэрміну трэба падаваць асобна. Калі неабходныя падзеі яшчэ не адбыліся, ужонд павінен указаць фактычную прычыну.

Для спраў, разгляд якіх пачаўся да 27 красавіка 2026 года, трэба ўлічваць ранейшыя нормы паводле art. 12 ustawy z 21 listopada 2025 r.PL🌐 Перакласці, у тым ліку art. 223 у сувязі з art. 210 у справах аб знаходжанні доўгатэрміновага рэзідэнта ЕС.

4. Рэгулярная публікацыя вынікаў і карэкціруючых дзеянняў

PUW павінен загадзя абвясціць пастаянныя дні публікацыі справаздач:

• штомесяц — новыя заявы, завершаныя справы, іх баланс, памер і ўзрост чаргі, рэальныя тэрміны разгляду і асноўныя этапы;
• штоквартал — выкананне плана, колькасць і занятасць супрацоўнікаў, паказчыкі на стаўку і кадравыя змены, даныя пра звязаныя сямейныя справы, ход і вынікі FAMI, паляпшэнні працэсу разгляду спраў і мясцовай лічбавізацыі;
• калі мэта не дасягнутая — прычыну, карэкціруючае дзеянне, адказнага і новы тэрмін.

Вынікі трэба супастаўляць з пачатковымі паказчыкамі, мэтамі і тэрмінамі. Кожную змену азначэнняў або методыкі разліку трэба тлумачыць, каб яна не стварала бачнасці паляпшэння.

Даныя, справаздачы і планы, публікацыі якіх мы патрабуем, павінны быць даступныя без асобных запытаў, у адным пастаянным месцы на сайце PUW або ў BIP, з архівам папярэдніх публікацый.

5. Кадры і арганізацыйныя змены з 2020 года

Мы патрабуем штогадовы агляд змен з 2020 года: набораў, вакансій, цякучасці кадраў, часовага накіравання супрацоўнікаў, навучання, размеркавання задач і працы з найстарэйшымі справамі. Для кожнай істотнай змены ўжонд павінен указаць дату, чаканы эфект, спосаб яго праверкі і дасягнуты вынік.

Калі супрацоўнікаў недастаткова, план павінен прадугледжваць дзеянні ваяводы і звароты да кампетэнтных цэнтральных органаў па дадатковыя сродкі або стаўкі.

6. Шлях справы і ацэнка працы MOS у PUW

Ужонд павінен апісаць рэальны шлях справы ад паступлення заявы да ўручэння рашэння і замовы вытворчасці карты: якія сістэмы выкарыстоўваюцца, якія даныя перадаюцца аўтаматычна, што даводзіцца пераносіць і правяраць уручную і дзе ўзнікаюць затрымкі. Мы не мяркуем, што PUW выкарыстоўвае ўсе сістэмы, якія працуюць у іншых ваяводствах.

Мы патрабуем пералік істотных праблем у парадку іх важнасці з указаннем прычыны, адказнага, рашэння, тэрміну і паказчыка выніку. Ацэнка MOS павінна паказаць, што стала прасцейшым, хутчэйшым або менш працаёмкім, а што па-ранейшаму перашкаджае працы.

Калі вымярэнні не былі запланаваныя або даных да ўкаранення няма, ужонд павінен растлумачыць прычыну і выкарыстаць наяўныя даты ў справах, належным чынам падабраную выбарку матэрыялаў і задакументаваныя паведамленні пра тэхнічныя праблемы. Аналіз павінен апісваць метад і яго абмежаванні. Праблемы цэнтральнай сістэмы трэба перадаць Szefowi UdSC або кампетэнтнаму міністру з указаннем даты звароту.

7. Канкрэтныя вынікі праекта FAMI

Па праекце FAMI па абслугоўванні іншаземцаў у Паморскім ваяводствеPL🌐 Перакласці, коштам 12 885 333,33 zł і тэрмінам рэалізацыі з 29 красавіка 2024 да 31 снежня 2029 года, мы патрабуем:

• зацверджаныя паказчыкі выкананых мерапрыемстваў і вынікаў: пачатковыя, мэтавыя і дасягнутыя на дату адказу значэнні;
• колькасць фактычна занятых пасад, якія фінансуюцца або абсталёўваюцца ў межах праекта, з падзелам на працу па разглядзе спраў, інфармацыйныя і тэхнічныя задачы;
• звесткі пра ліквідаваныя ручныя аперацыі або паўторны ўвод даных і пра тое, як правяраўся эфект;
• паказчыкі ўплыву праекта на тэрміны разгляду, чаргу і колькасць завершаных спраў.

Ужонд павінен растлумачыць, як выяўленыя абмежаванні працэсу абгрунтавалі выбар мерапрыемстваў і наколькі эфектыўнымі яны аказаліся. Мы не аспрэчваем дапушчальнасць асобных выдаткаў. Калі ўплыў праекта на працу ўжонда не вымяраўся, трэба патлумачыць чаму, як ацэньвалася дасягненне мэты і з якой даты, не пазней за заканчэнне праекта, пачнуцца такія вымярэнні.

8. Каардынацыя звязаных сямейных спраў

Мы патрабуем каардынаваць справы бацькоў або апекуноў і дзяцей, сужэнцаў і партнёраў у трывалым незарэгістраваным саюзе, калі рашэнне па адной справе мае значэнне для магчымасці завяршыць другую. Розныя прававыя падставы падачы заявы не выключаюць такой каардынацыі.

Звязаныя справы трэба пазначаць у сістэме і па магчымасці накіроўваць адной групе супрацоўнікаў або забяспечваць пастаянны абмен інфармацыяй паміж супрацоўнікамі, якія іх вядуць. Пасля рашэння па адной справе ўжонд павінен без затрымкі праверыць, ці дазваляе яно завяршыць другую.

У выпадках, прадугледжаных art. 168 ust. 5 ustawy o cudzoziemcachPL🌐 Перакласці, справу члена сям’і трэба вырашыць без затрымкі пасля асноўнай справы. Для іншых звязаных спраў арганізацыйная мэта — завяршыць справу з поўнымі дакументамі, якая не патрабуе далейшага высвятлення абставін, на працягу 30 дзён пасля рашэння, якое ліквідуе перашкоду для яе вырашэння. Гэтая мэта не абмяжоўвае абавязку дзейнічаць без затрымкі і выконваць абавязковыя прававыя тэрміны.

Асаблівай увагі патрабуюць справы непаўналетніх дзяцей. Гатовую да вырашэння справу нельга затрымліваць толькі дзеля адначасовага завяршэння звязаных спраў.

Штоквартал ужонд павінен публікаваць без персанальных даных колькасць спраў, якія застаюцца нявырашанымі праз 30 дзён пасля рашэння па іншай, звязанай справе, калі гэтае рашэнне ліквідавала перашкоду для іх вырашэння. У гэтай колькасці трэба асобна паказваць справы непаўналетніх дзяцей.

9. Працяг працы па справе пасля скаргі ў WSA

Мы патрабуем змяніць інфармацыю і практыку PUWPL🌐 Перакласці, паводле якіх ужонд чакае вяртання матэрыялаў з судовым рашэннем, што набыло законную сілу. Art. 54 § 2–3 p.p.s.a.PL🌐 Перакласці прадугледжвае перадачу дакументаў суду і магчымасць задаволіць скаргу самім органам у парадку autokontroli, але не ўстанаўлівае агульнай забароны на працяг вытворчасці.

Перад перадачай матэрыялаў ужонд павінен падрыхтаваць поўную рабочую копію і працягваць магчымыя дзеянні. Калі для дзеяння патрэбны арыгінал, трэба ўказаць прававую падставу і магчымасць атрымаць неабходную копію з суда. У справе III SAB/Gd 51/26PL🌐 Перакласці ваявода прыняў станоўчае рашэнне ўжо пасля падачы скаргі, да рашэння WSA. Паведамленне PUW павінна апісваць рэальны парадак працягу працы замест аўтаматычнага чакання.

10. Своечасовая выдача даведак і апрацоўка зваротаў

Мы патрабуем адсочваць усе звароты, для якіх закон устанаўлівае тэрмін або парадак разгляду, у прыватнасці:

• ponaglenia — без затрымкі рэгістраваць і, калі яны падлягаюць разгляду, перадаваць вышэйшаму органу з неабходнымі дакументамі і пазіцыяй PUW на працягу 7 дзён паводле art. 37 § 4 KPA; калі PUW лічыць гэты парадак выключаным спецыяльнай нормай, ён павінен зразумела патлумачыць, як апрацаваў зварот і на якой прававой падставе;
• даведкі паводле art. 217 KPA — выдаваць без неабгрунтаванай затрымкі, не пазней за 7 дзён, або выносіць прадугледжаную art. 219 KPA пастанову аб адмове ў выдачы даведкі ці даведкі запытанага зместу.

Штоквартал ужонд павінен публікаваць колькасць зваротаў, перададзеных або разгледжаных своечасова і са спазненнем, а таксама колькасць зваротаў, якія на канец квартала ўсё яшчэ чакаюць перадачы або разгляду, нягледзячы на заканчэнне адпаведнага тэрміну. Даныя не павінны дазваляць вызначыць удзельнікаў спраў. Прававая падстава: Kodeks postępowania administracyjnegoPL🌐 Перакласці.

11. Адказ, графік дзеянняў і рабочая сустрэча

Мы патрабуем адназначнага адказу на кожны пункт. Адмова павінна змяшчаць канкрэтную прававую, арганізацыйную, тэхнічную або фінансавую прычыну і альтэрнатыўнае рашэнне, якое вядзе да той жа мэты. Абавязак абгрунтаваць адказ вынікае з art. 13 ust. 1 ustawy o petycjachPL🌐 Перакласці.

Разам з адказам ужонд павінен падаць табліцу прынятых, часткова прынятых і адхіленых патрабаванняў, тэрмінаў рэалізацыі і адказных падраздзяленняў.

На працягу 30 дзён пасля адказу павінна адбыцца рабочая сустрэча PUW з асобай, якая падае петыцыю, і прадстаўнікамі Tu Żyjemy. Яе аснова — петыцыя, адказ PUW, табліца разгляду патрабаванняў, праект плана дзеянняў з графікам і даныя, сабраныя да дня сустрэчы. Па адсутных даных ужонд павінен пазначыць абсяг прабелаў, іх прычыны, спосаб і меркаваны тэрмін запаўнення. Няпоўнасць даных не павінна затрымліваць сустрэчу.

Галоўны прадмет сустрэчы — абмеркаванне прапанаваных PUW дзеянняў для ліквідацыі чаргі і скарачэння рэальнага часу чакання, узгадненне канкрэтных дзеянняў, вымяральных мэт, тэрмінаў, адказных падраздзяленняў і публічнага кантролю вынікаў, у тым ліку зместу і тэрміну першай справаздачы. Сустрэча не прызначана для абмеркавання індывідуальных спраў аб знаходжанні.

Патрабаванні да ваяводы выкладзены паводле петыцыі, падрыхтаванай на 7 верасня 2026 года, у рэдакцыі ад 7 верасня 2026 года. Спасылкі вядуць да крыніц, пазначаных у петыцыі.

Сістэмныя патрабаванні да ўрада, Сейма, MSWiA, Міністэрству лічбавізацыі і UdSC

Ваявода не можа самастойна змяніць закон. Таму наступныя пункты фармальна не з’яўляюцца патрабаваннямі да PUW. Мы гаворым пра іх падчас пратэсту, паколькі мясцовая чарга з’яўляецца вынікам як арганізацыі працы ўжонда, так і дзейных нормаў і цэнтральных інфармацыйных сістэм. Мы чакаем ад ваяводы публічнай пазіцыі і перадачы гэтых патрабаванняў кампетэнтным міністрам і парламенцкім камісіям.

12. Адмена art. 100d і аднаўленне адказнасці адміністрацыі за своечасовае вынясенне рашэнняў

Art. 100d спецыяльнага закона аб дапамозе прыпыняе адлік тэрмінаў у справах, якія разглядаюцца ваяводамі, аб часовым і пастаянным знаходжанні і знаходжанні доўгатэрміновага рэзідэнта ЕС, выключае прымяненне норм аб бяздзейнасці і абмяжоўвае эфектыўныя сродкі прававой абароны ад затрымак. У 2026 годзе тэрмін яго дзеяння быў прадоўжаны да 4 сакавіка 2027 годаPL🌐 Перакласці.

Мы не сцвярджаем, што art. 100d фармальна “не працуе”. Ён працуе менавіта так, як быў напісаны: спыняе тэрміны і абараняе орган ад наступстваў затрымкі. Але ён не вырашыў праблему чаргі і не паскорыў вытворчасць. Каля 460 тыс. спраў, якія чакалі разгляду ў сярэдзіне 2024 года, паказваюць, што спыненне тэрмінаў не замяняе працуючую адміністрацыю. Гэтая норма пераносіць наступствы неэфектыўнасці дзяржавы з ужонда на чалавека, які застаецца без рашэння і з абмежаванымі магчымасцямі абароны.

Наша статыстыка рашэнняў WSA/NSA ужо паказвае выразную тэндэнцыю: праблема не была вырашана, а часткова перамясцілася з адміністрацыі ў суды. Калі ўжонд не прымае рашэнне, людзі падаюць скаргі на бяздзейнасць або зацягванне вытворчасці, суды расходуюць час і рэсурсы на сотні аднатыпных вытворчасцей, а пасля перадачы матэрыялаў у WSA PUW - паводле ўласнага паведамлення - прыпыняе далейшую працу да іх вяртання. У выніку перагрузка адной часткі сістэмы стварае дадатковую нагрузку на судовую частку, але не набліжае чалавека да рашэння па ягонай справе аб знаходжанні.

Rzecznik Praw ObywatelskichPL🌐 Перакласці таксама ўказаў, што пазбаўленне замежнікаў прававых інструментаў замацоўвае адсутнасць адказнасці за несвоечасовыя дзеянні, а праблему трэба вырашаць шляхам комплекснага паляпшэння працы адміністрацыі і павелічэння яе рэсурсаў.

Мы патрабуем ад урада і Сейма адмяніць art. 100d і аднавіць рэальныя тэрміны, абавязак інфармаваць бок аб затрымцы і эфектыўную абарону ад бяздзейнасці і зацягвання вытворчасці. Калі дзяржаве неабходны пераходны перыяд, ён павінен суправаджацца публічным планам скарачэння назапашанай чаргі з квартальнымі мэтамі, а не чарговым аўтаматычным працягам выключэння.

13. UD408: хуткая працэдура знаходжання з улікам рызыкі і паўнаты справы

Урадавы праект UD408PL🌐 Перакласці прадугледжвае маўклівае завяршэнне большасці спраў аб часовым знаходжанні на працягу 60 дзён для грамадзян абраных развітых трэціх краін, якія карыстаюцца бязвізавым рэжымам. Пералік краін павінен устанавіць Савет міністраў з улікам міграцыйнай рызыкі і супрацоўніцтва ў сферы бяспекі.

Мы падтрымліваем хуткія, спрошчаныя і бяспечныя працэдуры. Але мы супраць стварэння асобнай шасцідзесяцідзённай чаргі, доступ да якой вызначаецца найперш грамадзянствам, у той час як чалавек з такім жа профілем рызыкі, поўным камплектам дакументаў і станоўчай гісторыяй знаходжання можа чакаць два ці тры гады толькі таму, што ў яго іншы пашпарт.

Такі механізм стварае рызыку няроўных адносін з боку органаў улады ў залежнасці ад грамадзянства. Art. 32 Канстытуцыі Рэспублікі ПольшчаPL🌐 Перакласці гарантуе кожнаму права на роўнае стаўленне з боку публічнай улады. Не ўсякае адрозненне ў становішчы замежнікаў у залежнасці ад грамадзянства аўтаматычна з’яўляецца незаконным, але яно павінна мець аб’ектыўнае, рацыянальнае і суразмернае абгрунтаванне. На нашу думку, інвестыцыйная цікавасць, звязаная з краінай паходжання, не павінна сама па сабе вызначаць, хто атрымае рашэнне за 60 дзён, а хто застанецца ў шматгадовай чарзе.

Мы патрабуем, каб паскораны механізм быў даступны незалежна ад грамадзянства на падставе аб’ектыўных характарыстык справы. Ён павінен як мінімум распаўсюджвацца на паўторныя заявы аб часовым знаходжанні.

Паскораны парадак павінен таксама распаўсюджвацца на звязаныя справы непаўналетніх дзяцей і членаў сям’і. Для спраў аб пастаянным знаходжанні і знаходжанні доўгатэрміновага рэзідэнта ЕС неабходна ўстанавіць рэальны, абавязковы тэрмін і прыярытэт пасля выканання ўмоў і завяршэння праверкі бяспекі; магчымасць выкарыстання маўклівай згоды ў гэтых справах павінна быць асобна ацэнена з пункту гледжання польскага права і права ЕС.

Калі ўрад усё ж захавае пералік краін, ён павінен публічна даказаць суразмернасць такога рашэння, апублікаваць ацэнку яго ўплыву на астатнія чэргі і прадаставіць дадатковыя рэсурсы. Паскарэнне адной групы не павінна азначаць яшчэ больш працяглае чаканне для ўсіх астатніх.

14. Рэалізацыя заканадаўчых патрабаванняў з нашай петыцыі ў Сойм

Мы патрабуем працягнуць працу над рашэннямі, апісанымі ў пададзенай петыцыі:

• увесці спрошчаны парадак выдачы наступных дазволаў на часовае знаходжанне ў справах з паўтаральнымі фактычнымі абставінамі;
• абмежаваць патрабаванне дакументаў, якія орган можа самастойна праверыць у ZUS, KAS, CEIDG, KRS і іншых дзяржаўных рэестрах;
• увесці спрашчэнні для асоб, якія працягваюць рэальную і стабільную індывідуальную прадпрымальніцкую дзейнасць, якую можна праверыць;
• заканадаўча звязаць справы непаўналетніх дзяцей са справамі іх бацькоў або апекуноў;
• забяспечыць чалавеку, які законна чакае рашэння, магчымасць эфектыўна пацвярджаць свой статус перад дзяржаўнымі ўстановамі і — у межах галіновых нормаў — рэгуляванымі прыватнымі арганізацыямі.

15. Інтэграцыя MOS 2 з іншымі дзяржаўнымі сістэмамі

MOS 2 не павінен быць проста новай інтэрфейснай абалонкай або электроннай тэчкай для дакументаў. Яго задача - забяспечыць аўтаматычны абмен дадзенымі паміж ST POBYT, EZD, ваяводскімі сістэмамі і неабходнымі дзяржаўнымі рэестрамі, у прыватнасці ZUS, KAS, CEIDG і KRS.

Размова не ідзе аб абмежаванні прадугледжаных законам спосабаў падачы заявы. Незалежна ад таго, якім дапушчальным спосабам яна была пададзеная, інфармацыя павінна пападаць у агульны лічбавы працэс і выкарыстоўвацца на ўсіх наступных этапах. Дадзеныя не павінныя ўручную пераносіцца паміж сістэмамі, а дакументы, ужо даступныя дзяржаве, не павінныя паўторна патрабавацца ад заяўніка.

Супрацоўнік павінен бачыць у адным працоўным асяроддзі заяву, дакументы, дадзеныя з рэестраў, гісторыю дзеянняў і задачы па справе. Упаўнаважаныя ўстановы павінны мець магчымасць праверыць актуальнасць лічбавага пацвярджэння законнасці знаходжання заяўніка.

Аўтаматычны абмен дадзенымі, прынцып аднаразовага прадастаўлення інфармацыі, праверку дзяржаўных рэестраў і лічбавае пацвярджэнне статусу мы ўжо прапаноўвалі ў звароце да Міністэрства лічбавізацыі і кіраўніка UdSC. Вынік кожнага інфармацыйнага праекта павінен вымярацца тым, наколькі ён памяншае ручную працу і паўторныя запыты дакументаў, паскарае рэгістрацыю і скарачае час чакання рашэння.

Чаму мы пратэстуем менавіта зараз

Паводле дадзеных Паморскага ваяводскага ўжонда за 2025 годPL🌐 Перакласці, у катэгорыі дазволаў на часовае знаходжанне, уключаючы дазволы на часовае знаходжанне і працу, было прынята 41206 заяў, а завершана 31121 справа. Розніца складае 10 085. Сама па сабе гэтая розніца яшчэ не дазваляе вызначыць поўны памер чаргі, паколькі частка завершаных вытворчасцей магла ставіцца да заяваў мінулых гадоў. Але яна паказвае, чаму нам патрэбныя поўныя дадзеныя аб колькасці незавершаных спраў і тэрміне іх разгляду, а не толькі дзве агульныя лічбы.

У адказе ад 27 ліпеня 2026 года на інтэрпеляцыю № 18089PL🌐 Перакласці MSWiA ўказала 598 дзён як сярэднюю працягласць вытворчасці па дазволе на часовае знаходжанне ў Паморскага ваяводы ў 2026 годзе, паводле стану на 6 ліпеня 2026 года. Гэта праблемны бягучы паказчык; мэты і правілы ацэнкі эфектыўнасці дзеянняў вызначаныя ў пунктах 1 і 3.

Паводле назіранняў грамадскага праекта Pobytrack на канец ліпеня 2026 года поўны шлях ад падачы заявы да атрымання карты ў справах у Гданьску, за якімі сачыў праект, займаў 26–28 месяцаў. Гэта назіранні за справамі, пра якія паведамілі ўдзельнікі. Перыяд ахоплівае ўвесь шлях да атрымання карты.

Праблема мае агульнапольскі маштаб. У афіцыйнай справаздачы следчай камісіі Сейма, друкаваны матэрыял № 951PL🌐 Перакласці указана, што ў 2023 годзе было пададзена каля 617,3 тыс. заяў аб часовым, пастаянным знаходжанні і знаходжанні доўгатэрміновага рэзідэнта ЕС, тады як рашэнняў было прынята каля 411,9 тыс. Па стане на канец чэрвеня 2024 года разгляду ваяводамі чакалі каля 460 тыс. спраў. У дакуменце прама гаворыцца, што колькасць заяў расла хутчэй за колькасць рашэнняў, таму ўсё больш спраў пераносілася на наступны год.

Наш уласны аналіз рашэнняў WSA у Гданьску па скаргах на бяздзеянне і зацягванне вядзенняў па справах аб знаходжанні, па стане базы на 24 жніўня 2026 года, ахоплівае 388 класіфікаваных рашэнняў за 2025–2026 гады. У 263 справах вынік класіфікацыі быў станоўчы для заяўніка; як мінімум у 61 зыходным апісанні суд устанавіў грубае парушэнне закона — rażące naruszenie prawa, а як мінімум у 24 справах прысудзіў заяўніку грашовую суму. Пошук судовых рашэнняў яшчэ не завершаны, таму гэтыя лічбы з’яўляюцца ніжняй мяжой, а не поўнай статыстыкай усіх спраў. Мы не выкарыстоўваем іх для адзнакі асобных супрацоўнікаў. Яны паказваюць паўтаральнасць арганізацыйнай праблемы і яе рэальныя наступствы.

Мы таксама ведаем, што паляпшэнне магчыма. Ніжнесілезскі ваяводскі ўжондPL🌐 Перакласці паведаміў, што пасля рэарганізацыі ў 2025 годзе выдаткі, звязаныя з судовымі рашэннямі і кампенсацыямі, скараціліся на 84,7%, колькасць скаргаў у WSA — на 16,1%, а колькасць незавершаных спраў 2022 года і больш ранніх гадоў была скарочана да 507. Мы не сцвярджаем, што рашэнні з Вроцлава можна механічна перанесці ў Гданьск. Але мы чакаем, што Паморская ваявода растлумачыць, якія рашэнні прымянілі іншыя ўжонды, якія з іх былі прааналізаваны ў Паморскім ваяводстве і чаму да гэтага часу не прадстаўлены публічны план з супастаўнымі вымернымі мэтамі.

Падрабязнае супастаўленне афіцыйных тэрмінаў, колькасці заяў і вынікаў арганізацыйных зменаў мы апісалі ў аналізе «Pomorskie на фоне Малапольшы і Ніжняй Сілезіі: карацейшыя тэрміны і эфекты рэарганізацыі».

RPO таксама звярнуў увагу на вялізныя адрозненні ў нагрузцы супрацоўнікаў паміж ваяводствамі. У Малапольскім ваяводскім воўдэндзе ў Кракаве на аднаго супрацоўніка, які прымае рашэнні, прыпадала 73 справы ў 2023 годзе і 85 спраў у першай палове 2024 года. Гэтыя дадзеныя самі па сабе яшчэ не даказваюць, што адна лічба тлумачыць усе адрозненні ў тэрмінах чакання. Але яны паказваюць, што рэсурсы, арганізацыю і вынікі Кракава, Вроцлава і Гданьска можна і неабходна параўноўваць, а шматгадовае чаканне нельга лічыць непазбежным.

Наша патрабаванне простае: дзяржава мае права старанна правяраць заявы, але не мае права гадамі пакідаць людзей без рашэння і хаваць неэфектыўнасць сістэмы праз прыпыненне тэрмінаў.

*Звесткі і стан заканадаўчых работ правераны 25 жніўня 2026 года. Статыстыка судовых рашэнняў узята з нашай уласнай, якая працягвае папаўняцца базы рашэнняў WSA/NSA і пазначана як няпоўная. Астатнія лічбы забяспечаны спасылкамі на афіцыйныя крыніцы або на публічную старонку пакета петыцый.